Carnoběła historiska fotografija wjelikego pachanego domu ze słomjanym kšywom. Pśed twarjenim stoje někotare wósoby, mjazy nimi žeńska w serbskej drastwje.

Stawizny Domowiny

Domowina – bogate serbske stawizny

Serbska rěc, kultura a identita stej w Domowinje wustajonej, wó tom znanje teke Domowinske stawizny. Kórjenje segaju slědk do 19. stolěśa. Naš kšywowy zwězk jo se stawnje za zdźaržanje a spěchowanje serbskeje rěcy a kultury zasajźował.

  • 1912
    W towarišnostnem domje we Wórjejcach jo se wótměło zachopjeńk 20. stolěśa wjele serbskich kulturnych zarědowanjow.
    W towarišnostnem domje we Wórjejcach jo se wótměło zachopjeńk 20. stolěśa wjele serbskich kulturnych zarědowanjow.

    Załoženje Domowiny

    Zachopjeńki Domowiny su w lěśe 1912, ako su se serbske towaristwa zjadnośili, aby z jadnym głosom za swóje nastupnosći powědali. Słowo Domowina, synonym za domownju, jo jědro źěłabnosći našeje organizacije: zachowanje našeje domownje z rěcnymi a kulturnymi wjelerakosćami w Serbach.

    W towarišnostnem domje we Wórjejcach jo se wótměło zachopjeńk 20. stolěśa wjele serbskich kulturnych zarědowanjow.
  • 1913

    Mjazy krizu a kontinuitu

    W slědujucych lětźasetkach jo dožywiła Domowina dobre a śěžke case. Weto jo se stawnje wó serbsku identitu procowało. W casu wójny a politiskich změnow jo se Domowina wopokazała ako wažna institucija za serbski lud. Wóna njejo jano słužyła ako kulturne zwězowadło, ale jo se aktiwnje zasajźowała za pšawa a pśipóznaśe serbskego luda.

  • 1936
    Serbske žeńske rumuju rozpadanki za nowotwaŕ Serbskego domu w Budyšynje w lěśe 1953, foto Kurt Heine, © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Serbske žeńske rumuju rozpadanki za nowotwaŕ Serbskego domu w Budyšynje w lěśe 1953, foto Kurt Heine, © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe

    W casu nacionalsocializma

    Za cas nacionalsocializma jo wobstaśe Domowiny pówažnje wobgrozone było. Nacionalsocialisty su zakazali wšo serbske, teke kšywowy zwězk jo se zakazał. Někotarych aktiwnych Serbow politiski su pśeslědowali. Njeglědajucy na to jo se Domowina zasajźowała w slězynje za serbsku identitu a jo teke pó wójnje wažnu rolu pśi kulturnem wózroźenju grała.

    Serbske žeńske rumuju rozpadanki za nowotwaŕ Serbskego domu w Budyšynje w lěśe 1953, foto Kurt Heine, © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
  • 1950
    Serbska wuměłcowka Hanka Krawcec jo wenkowny naglěd Domowiny głownje póstajiła. Hyšći źinsa se logo wužywa. © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Serbska wuměłcowka Hanka Krawcec jo wenkowny naglěd Domowiny głownje póstajiła. Hyšći źinsa se logo wužywa. © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Serbska wuměłcowka Hanka Krawcec jo wenkowny naglěd Domowiny głownje póstajiła. Hyšći źinsa se logo wužywa. © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
  • 1954
    Serbska delegacija pla prezidenta NDR Wilhelma Piecka, 1950; fotograf: Kurt Hajna, © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Serbska delegacija pla prezidenta NDR Wilhelma Piecka, 1950; fotograf: Kurt Hajna, © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe

    Statna kontrola w NDR

    NDR jo drje proklaměrowała narodnu jadnotu, ale jo teke śišć na serbski lud wugbała a jen asimilěrowała. Domowina jo była w śěžkej situaciji. Kulturnu identitu zachowaś a na drugem boce źěło statnym wukazam pśiměriś, se pśecej njeraźijo. Ideologija strony SED jo wobwliwowała teke źěło Domowiny, což jo wjadło k konfliktam. Wjele narodnu organizaciju jo spušćiło. Ewangelske ako teke katolske duchowne su se samo zjawnje pśeśiwo kšywowemu zwězkoju wugronili.

    Serbska delegacija pla prezidenta NDR Wilhelma Piecka, 1950; fotograf: Kurt Hajna, © Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
  • 1990
    4. Głowna zgromaźina Domowiny 1997 w Chrósćicach
    4. Głowna zgromaźina Domowiny 1997 w Chrósćicach

    Zjadnośenje Nimskeje

    Ze zjadnośenim Nimskeje w lěśe 1990 su se teke wobstojnosći za statkowanje Domowiny změnili. Organizacija jo dejała swóju rolu pód nowymi towarišnostnymi poměrami znowego definěrowaś. Domowina jo swóju źěłabnosć aktualnym nadawkam pśiměriła a tak wažnu rolu w serbskem žywjenju pśewzeła.

    4. Głowna zgromaźina Domowiny 1997 w Chrósćicach

Źinsa jo Domowina žywa a dynamiska organizacija a ma wuznamnu rolu za Serbstwo.
Wuwiśe kšywowego zwězka južo dlej ako 100 lět njewomucne źěło za zdźaržanje serbskeje rěcy a kultury póstaja. Toś to wuwiśe znani wó wobstawnosći, ale teke wó wobchowanju kulturneje samostatnosći, kótarež su za zachowanje žywych kulturnych tradicijow a nowocasne wusměrjenje trjebne.

 

Pśedsedaŕ:

 

1913         Arnošt Bart
1927         Jakub Šewčik
1930         Jan Křižan
1933         Pawoł Nedo
1951         Kurt Krjeńc
1973         Jurij Grós
1990         Bjarnat Cyž
1991         Jan Pawoł Nagel
1993         Jakub Brankačk
2000         Jan Nuk
wot 2011         Dawid Statnik

 


HISTORISKI WÓTRYS STAWIZNOW DOMOWINY JO DR. ANNETT BRĚZANEC ZE SERBSKEGO INSTITUTA NAPISAŁA. How MÓŽOŚO PŚINOSK CYTAŚ.