Čornoběła historiska fotografija wulkeho tykowaneho domu ze słomjanskej třěchu. Před domom steja wjacore wosoby, mjez nimi žona w serbskej drasće.

Stawizny Domowiny

Domowina – bohate serbske stawizny 

Serbska rěč, kultura a identita stej w Domowinje zakótwjenej, wo tym swědča tež Domowinske stawizny. Jich korjenje sahaja wróćo do 19. lětstotka. Naš třěšny zwjazk je so stajnje za zdźerženje a spěchowanje serbskeje rěče a kultury zasadźował.

  • 1912
    W towaršnostnym domje we Wojerecach wotměwachu so spočatk 20. lětstotka mnohe serbske kulturne zarjadowanja.
    W towaršnostnym domje we Wojerecach wotměwachu so spočatk 20. lětstotka mnohe serbske kulturne zarjadowanja.

    Załoženje Domowiny

    Spočatki Domowiny su w lěće 1912, jako so serbske towarstwa zjednoćichu, zo bychu z jednym hłosom za swoje naležnosće rěčeli. Słowo Domowina, synonym za domiznu, je jadro dźěławosće našeje organizacije: zachowanje našeje domizny z rěčnymi a kulturnymi wšelakorosćemi w Serbach.

    W towaršnostnym domje we Wojerecach wotměwachu so spočatk 20. lětstotka mnohe serbske kulturne zarjadowanja.
  • 1913

    Mjez krizu a kontinuitu

    W slědowacych lětdźesatkach dožiwi Domowina dobre a ćežke časy. Přiwšěm so wobstajnje wo serbsku identitu prócowaše. W času wójny a politiskich změnow wopokaza so Domowina jako wažna institucija za serbski lud. Wona njesłužeše jenož jako kulturne wójmidło, ale zasadźowaše so aktiwnje za prawa a připóznaće serbskeho luda.

  • 1936
    Serbske žony rumuja rozpadanki za nowotwar Serbskeho domu w Budyšinje w lěće 1953, foto Kurt Heine, © Serbski kulturny archiw w Serbskim instituće
    Serbske žony rumuja rozpadanki za nowotwar Serbskeho domu w Budyšinje w lěće 1953, foto Kurt Heine, © Serbski kulturny archiw w Serbskim instituće

    W času nacionalsocializma

    Za čas nacionalsocializma bě wobstaće Domowiny chutnje wohrožene. Nacionalsocialisća zakazachu wšo serbske, tež třěšny zwjazk bu zakazany. Wjacorych aktiwnych Serbow politisce přesćěhachu. Najebać to zasadźowaše so Domowina w pozadku za serbsku identitu a hraješe tež po wójnje wažnu rólu při kulturnym wozrodźenju.

    Serbske žony rumuja rozpadanki za nowotwar Serbskeho domu w Budyšinje w lěće 1953, foto Kurt Heine, © Serbski kulturny archiw w Serbskim instituće
  • 1950
    Serbska wuměłča Hanka Krawcec je optiski wobraz Domowiny hłownje postajiła. Hišće dźensa so logo wužiwa. © Serbski kulturny archiw w Serbskim instituće
    Serbska wuměłča Hanka Krawcec je optiski wobraz Domowiny hłownje postajiła. Hišće dźensa so logo wužiwa. © Serbski kulturny archiw w Serbskim instituće
    Serbska wuměłča Hanka Krawcec je optiski wobraz Domowiny hłownje postajiła. Hišće dźensa so logo wužiwa. © Serbski kulturny archiw w Serbskim instituće
  • 1954
    Serbska delegacija pola prezidenta NDR Wilhelma Piecka, 1950; fotograf: Kurt Hajna, © Serbski kulturny archiw při Serbskim instituće
    Serbska delegacija pola prezidenta NDR Wilhelma Piecka, 1950; fotograf: Kurt Hajna, © Serbski kulturny archiw při Serbskim instituće

    Statna kontrola w NDR

    NDR proklamowaše drje narodnu jednotu, tola wukonješe tež ćišć na serbski lud a jón asimilowaše. Domowina bě w ćežkej situaciji. Kulturnu identitu zachować a na druhej stronje dźěło statnym wukazam přiměrić, so přeco njeporadźi. Ideologija strony SED wobwliwowaše tež dźěło Domowiny, štož wjedźeše ke konfliktam. Mnozy narodnu organizaciju wopušćichu. Ewangelscy kaž tež katolscy duchowni so samo zjawnje přećiwo třěšnemu zwjazkej wuprajichu.

    Serbska delegacija pola prezidenta NDR Wilhelma Piecka, 1950; fotograf: Kurt Hajna, © Serbski kulturny archiw při Serbskim instituće
  • 1990
    4. Hłowna zhromadźizna Domowiny 1997 w Chrósćicach
    4. Hłowna zhromadźizna Domowiny 1997 w Chrósćicach

    Zjednoćenje Němskeje

    Ze zjednoćenjom Němskeje w lěće 1990 so tež wobstejnosće za skutkowanje Domowiny změnichu. Organizacija měješe swoju rólu pod nowymi towaršnostnymi poměrami znowa definować. Domowina je swoju dźěławosć aktualnym nadawkam přiměriła a tak wažnu rólu w serbskim žiwjenju přewzała.

    4. Hłowna zhromadźizna Domowiny 1997 w Chrósćicach

Dźensa je Domowina čiła a dynamiska organizacija a ma wuznamnu rólu za Serbstwo.

Stawizny Domowiny su wuwiće njesprócniweho prócowanja za serbsku rěč a kulturu. Tute swědči wo wobstajnosći, ale tež wo wobchowanju samostatnosće, kotrež stej za zachowanje rěče, žiwych tradicijow a načasne wusměrjenje trěbne.

 

Předsyda:

 

1913         Arnošt Bart
1927         Jakub Šewčik
1930         Jan Křižan
1933         Pawoł Nedo
1951         Kurt Krjeńc
1973         Jurij Grós
1990         Bjarnat Cyž
1991         Jan Pawoł Nagel
1993         Jakub Brankačk
2000         Jan Nuk
wot 2011         Dawid Statnik

 


Historiski wotrys stawiznow Domowiny Je dr. Annett Brězanec ze Serbskeho instituta NAPISAŁA. TU Móžeće přinošk čitać.