Chrósćicy | Crostwitz

Historiski přehlad

Na póstarcenje Pólaka Alfonsa Parczewskego jo se w lěśe 1880 w Chóśebuzu dolnoserbske wótźělenje „Maśica Serbska“ pó pśikłaźe a z pomocu górnoserbskeje Maśice Serbskeje załožyła. Ako knigłowe towaristwo jo se wóna wót wšogo zachopjeńka zasajźiła za woplěwanje a zdźaržanje serbskeje rěcy a kultury, za duchne kubłanje serbskeje ludnosći w Dolnej Łužycy.

Za to jo Maśica až do swójogo zakaza w lěśe 1937 wudała wjeliku mań w dolnoserbskej rěcy spisanych resp. do njeje pśestajonych knigłow a brošurkow. Wóna jo se wó to starała, až jo pśišła dolnoserbska pisna rěc do serbskich jsow a domow pśez serbske kulturne wjacorki a spiwne swěźenje.
Na załožarskej zgromaźinje w maju 1880 jo se ned zapisało 65 cłonkow, wšake su byli z Górneje Łužyce. Dwě lěśe pózdźej jo měła Maśica w cełku južo 224 cłonkow, wót togo 171 z Dolneje Łužyce. Nejžwětšy źěl cłonkojstwa su byli bury a rucnikarje. Fararje a ceptarje su twórili intelektualny potencial. Wóni su słušali k wudawarjam prjatkarskich, spiwarskich a dalšnych nabóžninskich knigłow. Teke wšake wucbnice za šulsku pótrjebu a publikacije na pólu rědneje literatury su se wudali. Wuzwignuś dej se knigłowy kalendaŕ "Pratyja", kenž se z lěta 1880 - z małymi a wětšymi pśetergnjenjami - wudawa. Wón słuša źinsa k nejwěcej cytanym knigłam w dolnoserbskej rěcy.
Swój historiski wjerašk jo měła Maśica pśi góźbje 50. jubileuma w lěśe 1930, wóswěśony ako spiwny a drastwiny swěźeń we Wětošowje. Jo to była manifestacija žywjeńskeje wóle słowjańskeje ludnosći z Dolneje a Górneje Łužyce. Ze zakazom Domowiny w lěśe 1937, kótarejž jo Maśica wót załoženja 1912 pśisłušała, jo se jeje statkownosć skóńcyła.
Pó drugej swětowej wójnje su nowozałožone institucije pśewzeli nadawk towaristwa. Pó politiskem pśewrośenju jo se zglucyło, źěłabnosć Maśice Serbskeje w lěśe 1993 zasej wótžywiś. Źinsa wiźi wóna swój nadawk na pólu kulturneje historije a wobogaśijo serbske wědomnostne a kulturne žywjenje w Dolnej Łužycy ze zarědowanjami a publikacijami.


Lisćina předsydow

 

1880 – 1898         Jan Bjedrich Tešnaŕ
1899 – 1913         Měto Korjeńk
1913 – 1933         Wylem Fryco Nowy
1933 – 1936/37         Bogumił Šwjela
1993 – 2006         Měto Pernak
wot 2006         dr. Pětš Šurman

 


Chronik

27.5.1880

załožeńska zgromaźina dolnoserbskego wótźělenja Maśica Serbska (w Chósebuzu)

28.10.1880

załoženje wuběrka za pódpěranje serbskich studěrujucych

1893-1906

pódpěrowanje wót studentow organizěrowanych spiwnych swěźenjow w Chóśebuskem wokrejsu

1904–1908

procowanje filologiskeje sekcije Maśice Serbskeje wó dalšne wuwiśe dolnoserbskeje rěcy

29.9.1905

swěźeń k 25-lětnemu jubileumoju Maśice Serbskeje w Chóśebuzu

13.10.1912

załoženje Domowiny we Wórjejcach; Maśica pśistupijo w oktobrje 1913 Zwězkoju serbskich towaristwow

1921

pśiwześe nowych statutow a zapisanje do towaristwowego registra

1928

Maśica dostanjo w filiali Serbskeje ludoweje banki w Chóśebuzu (na Žandojskej 45) swójske rumnosći

10.8.1930

wóswěsśenje 50-lětnego wobstaśa Maśice Serbskeje we Wětošowje

30.8.1930

Maśicna peticija na šulske zastojnstwo w Frankobroźe nad Odru z pominanim wó nałožowanje serbskeje rěcy ako wuwucowańskeje rěcy wót prědnego lětnika

1933/36

Maśica Serbska wjeźo ako „wědomnostne towaristwo serbskich pśijaśelow knigłow“ swójo kulturne źěło dalej

měrc 1937

zakaz Domowiny a wšyknych jej pśisłušajucych towaristwow, teke Maśice; konfiscěrowanje jeje biblioteki

15.8.1945

pšosba na sowjetsku komandanturu w Chóśebuzu wó dowólnosć dalejwjeźenja źěławosći

13.5.1993

nowozałoženje dolnoserbskego wótźělenja Maśice Serbskeje w Chóśebuzu

1994/2001

Kolokwiji stawizniskeje sekcije Maśice gromaźe z dolnoserbskim wótźělenim w Chóśebuzu na temu „Serbska Dolna Łužyca – problemy a perspektiwy“ (1994) a „Pšawa za Dolnych Serbow a jich zwopšawdnjenje w Bramborskej“ (2001)

2010

„Maśica Serbska – 130 Jahre Bestrebungen zum Erhalt der niedersorbischen Sprache und Kultur“ (w rěźe „Serbske drogotki“ Chósébuskego Serbskego muzeja)

2010 a 2018

wustajeńcy k historiji Maśice Serbskeje (w Chóśebuzu)

2021/2022

z pódpěru z Ministaŕstwom za wědomnosć, slěźenje a kulturu w Bramborskej pśewzejo Maśica Serbska nosaŕstwo za projekt „Serbski medijowy paket“ za komunalne biblioteki sedleńskego ruma w Bramborskej