Měrćin Nowak-Njechorński – mólaŕ, spisowaśel a publicist serbskego ludu

Měrćin Nowak-Njechorński słuša k nejwuznamnjejšym serbskim wósobinam 20. stolěśa. Jogo žywjenje a statkowanje stej wusko zwězanej ze serbskeju kulturu, rěcu a identitu. Njewomucnje jo se wón za swój lud a swóju domownju zasajźował. Wuměłske a publicistiske derbstwo, kótarež jo wón zawóstajił, jo nam teke źinsa hyšći wjelgin wažne. 

Žiwjenje a wuwiće
Měrćin Nowak-Njechorński jo se naroźił 13. junija 1900 w Njechornju, małej serbskej jsy na pódzajtšnych budyšyńskich stronach. Pó studiju wuměłstwa w Lipsku, Drježdźanach, Praze a Waršawje jo zdrjała jogo wuměłska dopołnosć. Rozestajenje ze serbskim ludowym wuměłstwom a jogo kulturnymi kórjenjami jo jogo stil wobwliwowało. 
W lětach 1929 do 1969 – pśetergnjone pśez wójnsku popajź, zakaz powołanja a wójnu wót 1933 do 1947 – jo źěłał ako redaktor a šefowy redaktor serbskich casnikow a casopisow. Paralelnje k tomu jo se angažěrował we wjele cesnoamtskich gremijach, stawnje słužecy serbskemu ludoju. 
Měrćin Nowak-Njechorński jo kśěł cas žywjenja byś „mólaŕ, słužabnik a wěšćaŕ serbskego ludu“. Wón jo se procował wó serbske narodne wuměłstwo, kótarež jo dłymoko w ludowej kulturje zakórjenjone.

Wikipedija

Jogo wuměłske twórjenje

Měrćin Nowak-Njechorński jo kśěł cas žywjenja byś „mólaŕ, słužabnik a wěšćaŕ serbskego ludu“. Wón jo se procował wó serbske narodne wuměłstwo, kótarež jo dłymoko w ludowej kulturje zakórjenjone.

Tworjecy wuměłc

• Nawězujucy na ludowe wuměłstwo jo zjadnośił mytologiju a folkloru z romantiskim widom na wejsańske žywjenje zachadnosći. Wón jo był prědny, kenž jo powěsćowe figury ako nykusa, pśezpołdnicu abo lutki wuměłski zwobraznił.  
• Swóje twórby jo z lipowym łopjenkom signěrował. Lipa jo symbol serbskego ludu.

Publicist a spisowaśel

• Wón jo był awtor njelicnych reportažow, nastawkow a knigłow, pśisamem mimo wuwześa w serbskej rěcy. 
• Jogo stil jo był poetiski, kritiski a swójowólny, jo pak stawnje wótbłyšćował lubosć k serbskej rěcy a kulturje.
• Jogo nejwuspěšnjejše knigły „Krabat“ buchu do někotarych rěcow pśestajone. Pśez knigły jo sebje wudobył wjeliku naglědnosć teke zwenka Łužyce. W jogo wersiji symbolizěrujo Krabat lichotu Serbow a jich wójowanje wó kulturnu identitu.

Pśestajaŕ a ludowědnik

• Wón jo pśestajał twórby Maksima Gorkego, Nikolaja Gogola, Alexandera Puškina, Antona Čechowa a Karela Čapeka z rušćiny resp. češćiny do serbšćiny – z rěcow, kótarež jo sebje w samostudiju pśiswojł.
• Ako ludowědnik jo zběrał mimo togo na swójich drogowanjach pó Łužicy drogotne informacije wó serbskich drastwach a nałogach, kótarež jo dokumentěrował we wjele publikacijach.

Kulturnopolitiski angažement
Měrćin Nowak-Njechorński jo był njewomucny wójowaŕ za narodnu a socialnu rownopšawnosć Serbow. Pó 1945 jo zastupował serbske a słowjańske zajmy teke w socialistiskem konteksće z wjelikim dorazom.

• Za swóje wobstawne prócowanja za zachowanje serbskeje identity bu wusoko pócesćony.  

Wótkazanje a wopominanje

• Měrćin Nowak-Njechorński jo zamrěł 6. julija 1990 w swójom rodnem domje w Njechornju. Na kjarchobje w Hrodźišću jo namakał swój slědny wótpócynk.  
• Wótpowědnje jogo wótkazanju jo jogo rodny dom něnto muzej a zmakanišćo - Dom Měrćina Nowaka-Njechorńskego. Wón dawa woglědarjam doglěd do jogo žywjenja, wuměłstwa a jogo zasłužbow za serbski lud.

W lěśe 2025 jo se krejz pśijaśelow domu Mjertyna Nowaka-Njechorńskego wutwórił a se pšawidłownje w Njechornju schadujo.