Stawizny župy

Župa je pomjenowana po sorabistu Michała Hórniku (1833–1894), kiž je so sylnje za zachowanje serbskeje rěče a stawiznow angažował. Jeho skutkowanje česćimy sebi  hač do dźensnišeho.

Stawizny Župy „Michał Hórnik“ Kamjenc

Domowina zjednoća něhdźe 7.500 čłonow, kotřiž su w pjeć župach kaž tež mnohich Domowinskich skupinach a sobustawskich towarstwach organizowani. Wone su baza našeho skutkowanja a přinošuja k žiwej serbskej zhromadnosći.

Mjenodawar našeje župy, Michał Hórnik (1833 – 1894), zdoby sej mnohe zasłužby jako serbski rěčespytnik, ludowědnik, stawiznar a publicist. Wón zasadźowaše so za zhromadne dźěło mjez Serbami – njewotwisnje wot konfesije abo regionalneje přisłušnosće.

Wjace wo Michale Hórniku zhoniće tu:

Wikipedija

Nimo kulturneje mnohotnosće formuje serbska maćeršćina wšědny dźeń mnohich ludźi w regionje, kotřiž nimo němskeje rěče jako komunikaciski srědk wužiwaja.  Ludnosć je přewažnje katolska a přisłuša wosadam Chrósćicy, Njebjelčicy, Wotrow a Ralbicy.

  • Žony na wjesnej dróze we Łazku / Ralbicach-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw při Serbskim instituće
    Žony na wjesnej dróze we Łazku / Ralbicach-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw při Serbskim instituće

    Spočatki a załoženje

    Stawizny župy „Michał Hórnik“ wotbłyšćuja wuwiće a wobstajne dźěło. Wot jeje załoženja w lěće 1921 přez wuznamne kulturne zarjadowanja hač k znowa załoženju po Druhej swětowej wójnje postajeja tute mězniki kulturne žiwjenje regiona hač do dźensnišeho:

     

    Žony na wjesnej dróze we Łazku / Ralbicach-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw při Serbskim instituće
  • 1921

    21.07.1921: załoženja župow Domowiny na delegatnej konferency we Wojerecach

     

  • 1921

    10.07.1921: předstajenje historiskeje dramy „Na hrodźišću“ z pjera Jakuba Barta-Ćišinskeho wot 50 lajskich dźiwadźelnikow z Chrósćic na štyrjoch dnjach před někak 4.000 přihladowarjemi na hrodźišću pola Kopšina

  • 1933

    27.12.1933: hłowna zhromadźizna Domowiny; Wuzwolenje wučerja Pawoła Neda (1908 – 1984) za předsydu Domowiny a fararja Jana Wjeńki z Chrósćic za jeho zastupjerja.

  • 1935

    14.07.1935: manifestacija 1.500 Serbow składnostnje wotkryća wopomnjenskeje tafle za Tecelina Měta při putniskej cyrkwi w Róžeńće; Předstajenje dźiwadłoweje hry „Paliwaka“ wot J. Wjele na Kopšinjanskim hrodźišću před 5.000 přihladowarjemi.

  • 1937

    08.03.1937: zakaz zarjadowanjow Domowiny a jej přisłušacych towarstwow; zakaz serbskeje rěče w zjawnosći

  • 1945

    10.05.1945: znowa załoženje Domowiny w Chrósćicach

    01.11.1945: prěnje serbske dźiwadłowe předstajenje po Druhej swětowej wójnje

    wot 1946: sydło župy w Chrósćicach

  • 1948
    Serbska ratarska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
    Serbska ratarska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta

    23.03.1948: přiwzaće „Zakonja wo zachowanju prawow serbskeho ludu“ w Sakskim krajnym sejmje

    Serbska ratarska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
  • 1956

    10.06.1956: wotkryće pomnika za Michała Hórnika we Worklecach

    20.08.1956: wopomnjenska swjatočnosć k 100. narodninam basnika Jakuba Barta-Ćišinskeho při pomniku w Pančicach-Kukowje; Šuli w Pančicach spožči so mjeno „Šula Ćišinskeho“ a prěni raz so spožči „Myto Ćišinskeho“ w Kamjencu

  • 1957
    Jan Skala
    Jan Skala

    29.12.1957: wotkryće wopomnjenskeje tafle za Jana Skalu při jeho ródnym domje w Njebjelčicach

    Jan Skala
  • 1962

    Juli 1962: swjatočnosć k 50. róčnicy załoženja Domowiny z historiskim swjedźenskim ćahom a kulturnymi zarjadowanjemi w Chrósćicach

  • 1966

    22.–26.06.1966: Prěni festiwal serbskeje kultury w Budyšinje; šěsć dalšich hač do 1989

  • 1974
    Festiwal župy Domowiny w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
    Festiwal župy Domowiny w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta

    22.09.1974: přewjedźenje serbskeho kulturneho festiwala župy składnostnje poswjećenja noweje šule w Ralbicach; dalše festiwale wotměchu so 1979, 1984, 1988, 1991 a 1994 w Ralbicach a Wotrowje

    Festiwal župy Domowiny w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
  • 1995

    1995: Prěni mjezynarodny folklorny festiwal ŁUŽICA - ŁUŽYCA - LAUSITZ w Chrósćicach, kotryž so z toho časa kóžde druhe lěto wotměwa

Domowina – župa „Michał Hórnik“ Kamjenc zjednoća žiwu towarstwowu krajinu. Tuchwilu přisłušeja jemu 3 Domowinske skupiny, wjace hač 20 kulturnych a domizniskich towarstwow kaž tež mnohe hudźbne, dźiwadłowe a młodźinske skupiny.

Tute skupiny kulturne žiwjenje w gmejnach Chrósćicy, Njebjelčicy, Pančicy-Kukow, Ralbicy-Róžant a Worklecy rozsudnje sobu wuhotuja. Woni noša serbsku rěč, hudźbu, dźiwadło, nałožki a zhromadnosć do wšědneho dnja – a sčinja region k aktiwnemu centrumej serbskeje identity.

 


Županojo a županki

Wot jeje załoženja sem nawjedowachu župu angažowane wosoby:

1945 – 1950     Franc Natuš (1898-1950) z Chrósćic
1951 – 1952     Michał Kokla (1907-1967) z Noweje Wjeski
1952 – 1954     Jan Bětnar (1920- ...) z Pančic-Kukowa
1954 – 1957     Jurij Žur (1900-1967) z Ralbic
1957 – 1960     Jurij Hansky (1931-....) z Njebjelčic
1960 – 1983     Jurij Wowčer (1926-1983) z Róžanta
1984 – 1996     Rafael Wowčer (1950-2011) z Róžanta
1996 – 2002     Benedikt Cyž (1949) z Lejna
2002 – 2004     Měrko Šmit (1958, stellv. Vorsitzender) z Worklec
2004 – 2015     Trudla Kuringowa (1940-2024) z Pančic-Kukowa
2015 – 2021     Zala Cyžowa (1947) z Chrósćic
wot 2021     Diana Wowčerjowa (1974) z Nuknicy

 


Ze swojej angažowanosću su županojo a županki rozsudnje k spěchowanju serbskeje kultury, rěče a zhromadnosće w regionje přinošowali a hač do dźensnišeho wuznamnje  zachowanju serbskeje identity přinošuja.