Stawizny župy

Župa jo pomjenjona pó sorabistu Michała Hórniku (1833 –1894), kenž jo se mócnje angažěrowała za zachowanje serbskeje rěcy a stawiznow. Jogo statkowanje wustatkujo se až do źinsajšnego.

Stawizny Župy „Michał Hórnik“ Kamjeńc

Domowina zjadnośijo 7.500 cłonkow, kótarež su organizěrowane w pěśich župach ako teke wjele Domowinskich kupkach a cłonkojskich towaristwach. Wóni su baza našogo statkowanja a pśinosuju k žywjej serbskej zgromadnosći.

Dawaŕ mjenja našeje župy, Michał Hórnik (1833 – 1894), jo sebje zdobył wjele zasłužbow ako serbski rěcywědnik, ludowědnik, stawiznaŕ a publicist. Wón jo se zasajźował za zgromadne źěło mjazy Serbami – njewótwisnje wót konfesije abo regionalneje pśisłušnosći.

Wěcej wó Michale Hórniku zgónijośo how:

Wikipedija

Mimo kulturneje wjelerakosći formujo serbska mamina rěc wšedny źeń wjele luźi w regionje, kótarež wužywaju ju pódla nimskeje rěcy ako komunikaciski srědk. Ludnosć jo pśewažecy katolska a pśisłuša wósadam Chrósćicy, Njebjelčicy, Wotrow a Ralbicy.

  • Žeńske na wejsnej droze we Łazku / Ralbicy-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Žeńske na wejsnej droze we Łazku / Ralbicy-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe

    Zachopjeńki a załoženje

    Stawizny župy „Michał Hórnik“ wótbłyšćuju wuwiśe a wobstawne źěło. Wót jeje załoženja w lěśe 1921 pśez wuznamne kulturne zarědowanja až k znowa załoženju pó Drugej swětowej wójnje póstajaju toś te mrocniki kulturne žywjenje regiona až do źinsajšnego:

     

    Žeńske na wejsnej droze we Łazku / Ralbicy-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
  • 1921

    21.07.1921: załoženje župow Domowiny na delegatnej konferency we Wórjejcach

  • 1921

    10.07.1921: pśedstajenje historiskeje dramy „Na hrodźišću“ z pjera Jakuba Barta-Ćišinskego wót 50 lajskich źiwadłownikow z Chrósćic na styrich dnjach pśed někak 4.000 pśiglědarjami na groźišću pla Kopšina

  • 1933

    27.12.1933: głowna zgromaźina Domowiny; Wuzwólowanje wucabnika Pawoła Neda (1908 – 1984) za pśedsedarja Domowiny a fararja Jana Wjeńki z Chrósćic za jogo zastupjarja.

  • 1935

    14.07.1935: manifestacija 1.500 Serbow ku góźbje wótekšyśa wopomnjeńskeje tofle za Tecelina Měta pśi putnikowańskej cerkwi w Róžanśe; Pśedstajenje źiwadłowego graśa „Paliwaka“ wót J. Wjele na Kopšinjańskem groźišću pśed 5.000 pśiglědarjami.

  • 1937

    08.03.1937: zakaz zarědowanjow Domowiny a jej pśisłušajucych towaristwow; zakaz serbskeje rěcy w zjawnosći

  • 1945

    10.05.1945: znowa załoženje Domowiny w Chrósćicach

    01.11.1945: prědne serbske źiwadłowe pśedstajenje pó Drugej swětowej wójnje

    wót 1946: sedło župy w Chrósćicach

  • 1948
    Serbska rolnikaŕska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Serbska rolnikaŕska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe

    23.03.1948: pśiwześe „Kazni wó zachowanju pšawow serbskego ludu“, “ w Sakskem krajnem sejmje

    Serbska rolnikaŕska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
  • 1956

    10.06.1956: wótekšyśe pomnika za Michała Hórnika we Worklecach

    20.08.1956: wopomnjeńska swětocnosć k 100. narodnemu dnju basnika Jakuba Barta-Ćišinskego pśi pomniku w Pančicach-Kukowje; Šuli w Pančicach pósćijo se mě „Šula Ćišinskego“ a prědny raz se pósćijo „Myto Ćišinskego“ w Kamjeńcu

  • 1957
    Jan Skala
    Jan Skala

    29.12.1957: wótekšyśe wopomnjeńskeje tofle za Jana Skalu pśi jogo rodnem domje w Njebjelčicach

    Jan Skala
  • 1962

    Juli 1962: swětocnosć k 50. wrośenicy załoženja Domowiny z historiskim swěźeńskim pśeśěgom a kulturnymi zarědowanjami w Chrósćicach

  • 1966

    22.–26.06.1966: Prědny festiwal serbskeje kultury w Budyšynje; šesć dalšnych až do 1989

  • 1974
    Swěźeń Domowinskeje župy w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
    Swěźeń Domowinskeje župy w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta

    22.09.1974: pśewjeźenje serbskego kulturnego festiwala župy ku góźbje póswěśenja noweje šule w Ralbicach; dalšne festiwale su se wótměli 1979, 1984, 1988, 1991 a 1994 w Ralbicach a Wotrowje

    Swěźeń Domowinskeje župy w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
  • 1995

    1995: Prědny mjezynarodny folklorny festiwal ŁUŽICA - ŁUŽYCA - LAUSITZ w Chrósćicach, kótaryž se wót togo casa kužde druge lěto wotměwa

Domowina – župa "Michał Hórnik" Kamjeńc zjadnośijo žywu towaristwowu krajinu. Tuchylu pśisłušaju jomu 3 Domowinske kupki, wěcej ako 20 kulturnych a domowniskich towaristwow ako teke wjele muzikowe, źiwadłowe a młoźinske kupki.

Toś te kupki kulturne žywjenje w gmejnach Chrosćicy, Njebjelčicy, Pančicy-Kukow, Ralbicy-Róžant a Worklecy rozsudnje sobu wugótuju. Wóni njasu serbsku rěc, muziku, źiwadło, nałogi a zgromadnosć do wšednego dnja – a cynje region k aktiwnemu centrumoju serbskeje identity.


Župany a županki

Wót jeje załoženja sem su angažěrowane wósoby župu nawjedowali:

1945 – 1950     Franc Natuš (1898-1950) z Chrósćic
1951 – 1952     Michał Kokla (1907-1967) z Noweje Wjeski
1952 – 1954     Jan Bětnar (1920- ...) z Pančic-Kukowa
1954 – 1957     Jurij Žur (1900-1967) z Ralbic
1957 – 1960     Jurij Hansky (1931-....) z Njebjelčic
1960 – 1983     Jurij Wowčer (1926-1983) z Róžanta
1984 – 1996     Rafael Wowčer (1950-2011) z Róžanta
1996 – 2002     Benedikt Cyž (1949) z Lejna
2002 – 2004     Měrko Šmit (1958, stellv. Vorsitzender) z Worklec
2004 – 2015     Trudla Kuringowa (1940-2024) z Pančic-Kukowa
2015 – 2021     Zala Cyžowa (1947) z Chrósćic
wot 2021     Diana Wowčerjowa (1974) z Nuknicy

 


Ze swójeju angažěrowanosću su župany a županki rozsudnje pśinosowali k spěchowanju serbskeje kultury, rěcy a zgromadnosći w regionje a až do źinsajšnego wuznamnje zachowanju serbskeje identity pśinosuju.