Skupina ludźi w tradicionalnej drasće rejuje w kole na łuce před přihladowarjemi na mejemjetanju w Komorowje

Nałožki a tradicije – Serbske swjedźenje w běhu lěta

Serbske nałožki a tradicije  pěstujemy w regionje wokoło Budyšina hižo lětstotki dołho. Naše nałožki zwjazuja generacije a su kruty wobstatk serbskeho kulturneho žiwjenja. Hač swjedźenske drasty abo kulturne wjerški –serbska identita w našim regionje žiwa.

Dźěći w tradicionelnych drastach steja na jewišću před banerom z napisom '' Witajće na Ptači kwas ''

Ptači kwas

Kóždolětnje 25. januara kwasujetej sroka a hawron, swjeći so “Ptači kwas“. Nałožk wosebje dźěći jara lubuja. Ptački so takrjec pola dźěći podźakuja, zo su je w zymje picowali.
Na předwječoru ptačeho kwasa staja dźěći taler na woknowu desku. Nazajtra nańdu tam potom pječwo we formje ptačka abo  hněžka a tež druhe słódkosće. 
W pěstowarnjach a šulach dźěći jako ptački předrasćene spěwajo a hrajo swjeća. W mnohich kubłanišćach předstajeja dźěći w katolskej abo tež ewangelskej narodnej drasće serbski kwas.  
Z kónca 19. lětstotka je tež wječorny program za dorosćenych kruta tradicija. Mjeztym ju Serbski ludowy ansambl dale wjedźe a zwjeseluje wopytowarjow na wšelakich městnach we Łužicy. Wuměłcy předstajeja kóždolětnje tež wosebity ptačokwasny program za dźěći . 

 

 

Młoda žona w tradicionalnej drasće pomolowała ze seršćowcom jutrownych jejkow na blidźe z wjele pomolowanymi jejkami

Jutrowne wiki – měrc / apryl

Pjeć tydźenjow do jutrow, dźesać dnjow po popjelnej srjedźe, wotměwaja so Serbske jutrowne wiki w Serbskim domje w Budyšinje. Wiki organizuje Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu z.t.
Ludowi wuměłcy demonstruja tradicionalne techniki debjenja serbskich jutrownych jejkow kaž su to wóskowanje, wužrawanje, škrabanje a bosěrowanje. Tež za dźěći su wšelake poskitki přihotowane. Tak móžeja sami jejka debić abo so při walkowanju jejkow wubědźować.

Na jutrowne wiki přichwata  kóžde lěto wjele wopytowarjow. Wuměłsce wudebjene jejka a filigrane mustry přeco zaso wulke připóznaće wuwabjeja. Nimo serbskich jutrownych jejkow poskićuja na wikach tež dalše serbske jutrowne wudźěłki.

Wjace informacijow

Jěcharjo w čornej drasće a cylindry na brunych konjach ćahnu po droze

Křižerjo

Křižerske procesiony su najwuznamniši serbski katolski nałožk, kotryž přićahuje kóždolětnje jutrońčku mnohich hosći zbliska a zdaloka. Njeje to jenož tradicija, ale je to jimace zjawne wuznaće wěry. Runjež je to katolski nałožk, so tež ewangelscy mužojo wobdźěleja.
Swjedźensce zdrasćeni mužojo w čornej sukni a w cylindrje na wupyšenych konjach jěchaja. W kóždym z dźewjeć procesionow njesu woni chorhoje, křiž a postawu Zrowastanjeneho w procesionje. Kěrluše spěwajo a so modlo jěchaja křižerjo do susodneje wosady a radostne poselstwo wo zrowastanjenju Jězusa Chrystusa wozjewjeja. 

Wulki jutrowny woheń na łuce při chowanju słónca z wjacorymi ludźimi w pozadku a dramatiskim čerwjeno-oranžojtym njebju; foto: Peter Becker

Chodojtypalenje 

30. apryla wotměwa so w nimale wšěch našich wjeskach chodojtypalenje. Z wulkim wohenjom symbolisce zymu wućěrja, zo móže nalěćo skónčnje zaćahnyć. Wosebitu tradiciju haja z lěta 1963 w Hodźiju, załoženu wot Němsko-Serbsko ludoweho dźiwadła. Prjedy hač hromadu zapala, přewjedu tam kóždolětnje nowe wumyslene satiriske sudniske jednanje.
Runje tak so na mnohich městnach na tutym dnju meja staja – zwjetša wosrjedź wsy, ale tež na šulskich dworach abo při pěstowarnjach.  

 

Skupina muži a žonow w tradicionalnej drasće rejuje w kruhu na łuce před skupinu přihladowarjow na mejemjetanju w Komorowje

Meja

Na předwječoru 1. meje postaji młodźina zwjetša na nawsy dołhi, česany zdónk. Na jeho wjeršku je brěza z pisanymi bantami abo tež serbskej chorhoju, přičinjena. Nimo toho je zdónk z girlandu z jědlowych hałužkow wobwity a pod wjerškom wisa jědlowy wěnc, wupyšeny z bantami (husto w serbskich barbach). W někotrych wjeskach w katolskim regionje měšnik meju požohnuje a přitomni zhromadnje Marijanski kěrluš zaspěwaja. W nocach hač do mejemjetanja młodźina meju wobstražuje, zo njebychu młodostni ze susodnych wjeskow zdónk  podrězali. 
W Hornjej Łužicy je mejemjetanje zwjetša na jednej njedźeli. Z krótkim programom so mejemjetanje zahaji, k tomu słuša tež reja wokoło meje.  Ručež štom padnje, hólcy spěšnje běža, zo bychu wjeršk meje wotłamali. Komuž je so to prěnjotnje poradźiło, je mejski kral a wuzwoli sej z kruha holcow swoju mejsku kralownu. W Delnjej Łužicy steji meja husto hač do 24. junija (swj. Jana), so potom podrěza a přesadźuje.

 

Rejwanski por w tradicionalnej drasće wjedźe ludowu reju na plestrowanym naměsće před publikumom a historiskej wěži w pozadku na festiwalu w Budyšinje

Mjezynarodny folklorny festiwal ŁUŽICA - ŁUŽYCA – LAUSITZ – junij / julij

Kóžde druhe lěto je Mjezynarodny folklorny festiwal ŁUŽICA - ŁUŽYCA - LAUSITZ  wusahowacy wjeršk serbskeho kulturneho žiwjenja. Štyri dny dołho móžeja wopytowarjo na jednym kóncu tydźenja njewšědnu pisanosć kulturow dožiwić. Nimo Budyšina a Hochozy su stajnje sobotu a njedźelu Chrósćicy hłowne swjedźenišćo. Mjezynarodne folklorne cyłki a skupiny z Łužicy tam na burskich dworach a wulkim jewišću swoje programy prezentuja. Dalšej wjerškaj w Chrósćicach stej wiki wuměłskeho rjemjesła a tradicionalny swjedźenski ćah njedźelu.
Na festiwal su wopytowarjo wšěch starobnych skupin witani. Přitulna, swójbna atmosfera a wosebite poskitki jědźow na burskich dworach přijomne přebywanje zaručeja. Rockowe a popojte zynki přićahuja sobotu wječor wosebje młodych hosći. Njedźelu dopołdnja je Boža mša na hłownym jewišću a popołdnju so na samsnym městnje festiwal z wulkim finalnym programom zakónči.

Wjace informacijow a aktualny program pod:

www.folklorny-festiwal.de

Młodźinski chór

Nazymske koncerty – september / oktober / nowember

Nazymske koncerty su přez lětdźesatki wažny wobstatk serbskeho kulturneho žiwjenja. Serbske lajske chóry a kulturne skupiny, tež z druhich župow, tute tradicionalne koncerty wuhotuja. To wuměnu kulturnych skupin mjez regionami a župami přisporja.

Nawodźa restawranta Wjelbika steja w durjach před skupinu dźěći, kotrež su wonka w pisanej zymskej drasće zhromadźene

Spěwanje na swjateho Měrćina 

Spěwanje na dnju swj. Měrćina (11.11.) je nałožk w katolskim regionje w Hornjej Łužicy (nimo Radworskeje wosady). W małych skupinach  chodźa dźěći dom wot domu. Při durjach zaspěwaja tradicionalne serbske hrónčko a dóstanu jako dźak wšelake chłóšćenki. 

Wjacore předrasćene wosoby z tradicionalnymi kostimami steja w bydlenskej stwě před skupinu dźěći, kotrež sedźa na konopeju a na zemi; „Borborka“; fotograf: Rafael Ledschbor / https://www.sorabicon.de/kulturlexikon/artikel/prov_yp1_vh1_lmb/

Borborka

Nałožk haja dźensa předewšěm w někotrych wsach Kulowskeje wosady na předwječoru dnja swj. Borbory (04.12.). Borborka w běłym njewjesćinskim šaće a z šlewjerjom před mjezwočom wopytuje  zhromadnje z dwěmaj ruprechtomaj swójby z dźěćimi. Dźěćom daruje jabłuka, worjechi a słódkosće.

Předrasćeny jako swjaty Mikławš ze złotym woblečenjom a biskopskim kijom rozdźěla dary skupinje dźěći w Chróšćanskej hali.

Swjaty Mikławš 

Tutón nałožk na dnju swjateho Mikławša (06.12.) je drje znaty po cyłej Němskej. W někotrych wsach Kulowskeje wosady wopytuje swj. Mikławš w drasće biskopa swójby a daruje dźěćom słódkosće. W mnoho kónčinach rjedźa dźěći na předwječoru swoje škórnje. Jako dźak wot swj. Mikławša maja přichodny dźeń potom sad a słódkosće w škórnjach. W Radworskej wosadźe chodźa dźěći na dnju swj. Mikławša dom wot domu a sej spěwajo słódkosće wuproša.