Póglěd na wejsnu drogu w Chrosćicach pśi Cerkwinej górje z tykowanymi domami, dwě wósobje źotej drogu dołoj, napšawo lažy kopica drjewa

Stawizny župy

Župa jo pomjenjona pó sorabistu Michała Hórniku (1833 –1894), kenž jo se mócnje angažěrowała za zachowanje serbskeje rěcy a stawiznow. Jogo statkowanje wustatkujo se až do źinsajšnego.

Stawizny Župy „Michał Hórnik“ Kamjeńc

Domowina zjadnośijo 7.500 cłonkow, kótarež su organizěrowane w pěśich župach ako teke wjele Domowinskich kupkach a cłonkojskich towaristwach. Wóni su baza našogo statkowanja a pśinosuju k žywjej serbskej zgromadnosći.

Dawaŕ mjenja našeje župy, Michał Hórnik (1833 – 1894), jo sebje zdobył wjele zasłužbow ako serbski rěcywědnik, ludowědnik, stawiznaŕ a publicist. Wón jo se zasajźował za zgromadne źěło mjazy Serbami – njewótwisnje wót konfesije abo regionalneje pśisłušnosći.

Wěcej wó Michale Hórniku zgónijośo how:

Wikipedija

Mimo kulturneje wjelerakosći formujo serbska mamina rěc wšedny źeń wjele luźi w regionje, kótarež wužywaju ju pódla nimskeje rěcy ako komunikaciski srědk. Ludnosć jo pśewažecy katolska a pśisłuša wósadam Chrósćicy, Njebjelčicy, Wotrow a Ralbicy.

  • Žeńske na wejsnej droze we Łazku / Ralbicy-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Žeńske na wejsnej droze we Łazku / Ralbicy-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe

    Zachopjeńki a załoženje

    Stawizny župy „Michał Hórnik“ wótbłyšćuju wuwiśe a wobstawne źěło. Wót jeje załoženja w lěśe 1921 pśez wuznamne kulturne zarědowanja až k znowa załoženju pó Drugej swětowej wójnje póstajaju toś te mrocniki kulturne žywjenje regiona až do źinsajšnego:

     

    Žeńske na wejsnej droze we Łazku / Ralbicy-Rosenthal_1875, foto: August Kotzsch, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
  • 1921

    21.07.1921: załoženje župow Domowiny na delegatnej konferency we Wórjejcach

  • 1921

    10.07.1921: pśedstajenje historiskeje dramy „Na hrodźišću“ z pjera Jakuba Barta-Ćišinskego wót 50 lajskich źiwadłownikow z Chrósćic na styrich dnjach pśed někak 4.000 pśiglědarjami na groźišću pla Kopšina

  • 1933

    27.12.1933: głowna zgromaźina Domowiny; Wuzwólowanje wucabnika Pawoła Neda (1908 – 1984) za pśedsedarja Domowiny a fararja Jana Wjeńki z Chrósćic za jogo zastupjarja.

  • 1935

    14.07.1935: manifestacija 1.500 Serbow ku góźbje wótekšyśa wopomnjeńskeje tofle za Tecelina Měta pśi putnikowańskej cerkwi w Róžanśe; Pśedstajenje źiwadłowego graśa „Paliwaka“ wót J. Wjele na Kopšinjańskem groźišću pśed 5.000 pśiglědarjami.

  • 1937

    08.03.1937: zakaz zarědowanjow Domowiny a jej pśisłušajucych towaristwow; zakaz serbskeje rěcy w zjawnosći

  • 1945

    10.05.1945: znowa załoženje Domowiny w Chrósćicach

    01.11.1945: prědne serbske źiwadłowe pśedstajenje pó Drugej swětowej wójnje

    wót 1946: sedło župy w Chrósćicach

  • 1948
    Serbska rolnikaŕska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
    Serbska rolnikaŕska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe

    23.03.1948: pśiwześe „Kazni wó zachowanju pšawow serbskego ludu“, “ w Sakskem krajnem sejmje

    Serbska rolnikaŕska šula w Chrósćicach | Crostwitz_1952, foto: Kurt Hajna, Serbski kulturny archiw pśi Serbskem instituśe
  • 1956

    10.06.1956: wótekšyśe pomnika za Michała Hórnika we Worklecach

    20.08.1956: wopomnjeńska swětocnosć k 100. narodnemu dnju basnika Jakuba Barta-Ćišinskego pśi pomniku w Pančicach-Kukowje; Šuli w Pančicach pósćijo se mě „Šula Ćišinskego“ a prědny raz se pósćijo „Myto Ćišinskego“ w Kamjeńcu

  • 1957
    Jan Skala
    Jan Skala

    29.12.1957: wótekšyśe wopomnjeńskeje tofle za Jana Skalu pśi jogo rodnem domje w Njebjelčicach

    Jan Skala
  • 1962

    Juli 1962: swětocnosć k 50. wrośenicy załoženja Domowiny z historiskim swěźeńskim pśeśěgom a kulturnymi zarědowanjami w Chrósćicach

  • 1966

    22.–26.06.1966: Prědny festiwal serbskeje kultury w Budyšynje; šesć dalšnych až do 1989

  • 1974
    Swěźeń Domowinskeje župy w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
    Swěźeń Domowinskeje župy w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta

    22.09.1974: pśewjeźenje serbskego kulturnego festiwala župy ku góźbje póswěśenja noweje šule w Ralbicach; dalšne festiwale su se wótměli 1979, 1984, 1988, 1991 a 1994 w Ralbicach a Wotrowje

    Swěźeń Domowinskeje župy w Šunowje | Schönau_1961, foto: Paul Rothe, Serbski kulturny archiw Serbskeho instituta
  • 1995

    1995: Prědny mjezynarodny folklorny festiwal ŁUŽICA - ŁUŽYCA - LAUSITZ w Chrósćicach, kótaryž se wót togo casa kužde druge lěto wotměwa

Domowina – župa "Michał Hórnik" Kamjeńc zjadnośijo žywu towaristwowu krajinu. Tuchylu pśisłušaju jomu 3 Domowinske kupki, wěcej ako 20 kulturnych a domowniskich towaristwow ako teke wjele muzikowe, źiwadłowe a młoźinske kupki.

Toś te kupki kulturne žywjenje w gmejnach Chrosćicy, Njebjelčicy, Pančicy-Kukow, Ralbicy-Róžant a Worklecy rozsudnje sobu wugótuju. Wóni njasu serbsku rěc, muziku, źiwadło, nałogi a zgromadnosć do wšednego dnja – a cynje region k aktiwnemu centrumoju serbskeje identity.


Župany a županki

Wót jeje załoženja sem su angažěrowane wósoby župu nawjedowali:

1945 – 1950     Franc Natuš (1898-1950) z Chrósćic
1951 – 1952     Michał Kokla (1907-1967) z Noweje Wjeski
1952 – 1954     Jan Bětnar (1920- ...) z Pančic-Kukowa
1954 – 1957     Jurij Žur (1900-1967) z Ralbic
1957 – 1960     Jurij Hansky (1931-....) z Njebjelčic
1960 – 1983     Jurij Wowčer (1926-1983) z Róžanta
1984 – 1996     Rafael Wowčer (1950-2011) z Róžanta
1996 – 2002     Benedikt Cyž (1949) z Lejna
2002 – 2004     Měrko Šmit (1958, stellv. Vorsitzender) z Worklec
2004 – 2015     Trudla Kuringowa (1940-2024) z Pančic-Kukowa
2015 – 2021     Zala Cyžowa (1947) z Chrósćic
wot 2021     Diana Wowčerjowa (1974) z Nuknicy

 


Ze swójeju angažěrowanosću su župany a županki rozsudnje pśinosowali k spěchowanju serbskeje kultury, rěcy a zgromadnosći w regionje a až do źinsajšnego wuznamnje zachowanju serbskeje identity pśinosuju.