Kupka luźi w tradicionalnej drastwje rejujo we krejzu na łuce pśed pśiglědowarjami pśi pušćenju majskego boma w Komorowje

Nałogi a tradicije – Serbske swěźenje w běgu lěta

Serbske nałogi a tradicije woplěwaju se w regionje wokoło Budyšina stolěśa dłujko. Te žywe swěźenje zwězuju generacije a su kšuty wobstatk serbskego kulturnego žywjenja. Lěc swěźeńska drastwa, wósebne nałogi abo kulturne zajmnostki – dožywiśo, kak jo serbska identita w tom regionje cuśniwa.

Źiśi w tradicionelnej drastwje stoje na jawišću pśed bannerom z napismom 'Witajśo na Ptaškowu swajźbu'

Ptaškowa swajźba 

Kužde lěto 25. januara swajźbujotej sroka a garona, swěśi se “Ptaškowa swjaźba“. Nałog wósebnje źiśi wjelgin lubuju. Ptaški se, mógali groniś, pla źiśi wuźěkuju, až su je w zymje futrowali.
Na pśedwjacoru ptaškoweje swajźby stajaju źiśi talaŕ na woknowu delku. Zajtša namakaju tam pón pjacywo we formje ptaška abo gnězdka a teke druge słodkosći. 
W źiśownnjach a šulach źiśi ako ptaški pśewoblacone spiwajucy a grajucy swěśe. We młogich kubłanišćach pśedstajaju źiśi w katolskej abo teke ewangelskej narodnej drastwje serbsku swajźbu. 
Z kóńca 19. stolěśa jo teke wjacorny program za dorosćonych kšuta tradicija. Mjaztym ju Serbski ludowy ansambl dalej wjeźo a rozwjaselujo woglědarjow na wšakich městnach we Łužycy. Wuměłce pśedstajaju je teke ako wósebny ptaškoswajźbny program za źiśi.

 

Młoda žeńska w tradicionalnej drastwje namólowana ze šćotku jatšowne jajka na bliźe z wjele pómólowanymi jajkami.

Jatšowne wiki  – měrc / apryl

Pěś tyźenjow do jatš, źaseś dnjow pó pódjebnicy, wótměwaju se Serbske jatšowne wiki w Serbskem domje w Budyšynje. Wiki organizěrujo Spěchowański krejz za serbsku ludowu kulturu z.t.

Ludowe wuměłce demonstrěruju tradicionelne techniki wupyšnjenja serbskich jatšownych jajow ako su to wóskowanje, wužrawanje, škrabanje a bosěrowanje. Teke za źiśi su wšakorake póbitowanja pśigótowane. Tak mógu sami jaja pyšniś abo pśi walkowanju se wuběźowaś.

Na wiki jatšownych jajow pśichwata kužde lěto wjele woglědarjow. Wuměłski wupyšnjone jaja a filigrane mustry wuwabiju pśecej zasej wjelike pśipóznaśe. Pódla serbskich jatšownych jajow bituju na wikach teke dalšne serbske jatšowne wuźěła.

Wěcej informacijow

Rejtarje w carnej drastwje a cylindrach na brunych kónjach śěgnu pó nakrajnej droze

Jatšowne rejtarje 

Jatšowne procesiony su nejwuznamnjejšy serbski katolski nałog, kótaryž pśiśěgujo kužde lěto jatšownicu wjele gósći zbliska a zdaloka. Njejó to jano tradicija, ale jo to gnujuce zjawne wuznaśe wěry. Rownož jo to katolski nałog, se teke ewangelske muske wobźěliju. 
Swěźeński woblacone muske w carnem kamzolu a z cylindrom na wupyšenych kónjach rejtuju. W kuždem ze źewjeś procesionow njasu wóni chórgoje, kśicu a póstawu Zrowastanjonego w procesionje. Kjarliže spiwajucy a se módlecy rejtuju jatšowne rejtarje do susedneje wósady a radostne pósołstwo wó zrowastanjenju Jezusa Chrystusa wózjawjuju. 


 

Wjeliki jatšowny wogeń na łuce pśi chowanju słyńca z někotarymi luźimi w slězynje a dramatiskem cerwjeno-oranžowem njebju; foto: Peter Becker

Palenje chódotow 

30. apryla wótměwa se w pśisamem wšych našych wjaskach chódojtypalenje. Z wjelikim wognjom symboliski zymu wugónje, aby mógało nalěśe skóńcnje zaśěgnuś. Wósebnu tradiciju woplěwaju z lěta 1963 w Hodźiju, załožonu wót Nimsko-Serbsko ludowego źiwadła. Nježlic kopicu zapalaliju, přewjedu tam kuždolětnje nowe wumyslone satiriske sudniske jadnanje.
Rowno tak se na wjele městnach na toś tom dnju majski bom staja – zwětšego wósrjejź jsy, ale teke na šulskich dwórach abo pśi źiśowanjach.

 

Kupka muskich a žeńskich w tradicionalnej drastwje rejujo we krejzu na łuce pśed kupku pśiglědowarjow pśi pušćenju majskego boma w Komorowje

Meja / Majski bom

Na pśedwjscoru 1. maja stajijo młoźina zwětšego na najsy dłujki, wobtšugany štom. Na jogo wjerašku jo pśibita brjaza z pisanymi bantami abo teke ze serbskeju chórgoju. Mimo togo jo štom z girlandu z jedlowych gałuzkow wobwity a pód wjeraškom wisy jedlowy wěnc, wupyšnjony z bantami (cesto w serbskich barwach). W někotarych wjaskach w katolskem regionje mjeršnik majski bom wužognujo a pśibytne gromaźe Marijański kjarliž zaspiwaju. W nocach až do pušćanja majskego boma młoźina jen wobstražujo, aby młodostne ze susednych wjaskow štom njepódrězali.

W Górnjej Łužycy jo pušćanje majskego boma za wětšy źěl na jadnej njeźeli. Z krotkim programom se pušćanje zachopijo, k tomu słuša tek reja wokoło boma. Gaž štom pón padnjo, gólcy spěšnje ženu, aby wjerašk majskego boma wótłamali. Komuž jo se to ako prěnemu raźiło, jo majski kral a wuzwolijo sebje z krejza źowćow swóju majsku kralownu. W Dolnej Łužycy stoj majski bom cesto až do 24. junija (sw. Jana), se pón pódrěžo a pśesajźujo.

 

Rejowaŕski pórik w tradicionalnej drastwje wjeźo ludowa reja na flastrowanem městnje pśed publikumom a historiskim tormom w slězynje na festiwalu w Budyšynje.

Mjazynarodny folklorny festiwal ŁUŽICA - ŁUŽYCA – LAUSITZ –  junij / julij

Kužde druge lěto jo Mjazynarodny folklorny festiwal ŁUŽICA - ŁUŽYCA - LAUSITZ pśesegajucy wjerašk serbskego kulturnego žywjenja. Styri dny dłujko mógu woglědarje na jadnom kóńcu tyźenja njewšednu pisanosć kulturow dožywiś. Mimo Budyšyna a Hochoze su stawnje sobotu a njeźelu Chrósćicy głowne swěźenišćo. Mjazynarodne folklorne cełki a kupki z Łužyce prezentěruju tam na burskich dwórach a wjelikem jawišću swóje programy. Dalšnej wjeraška w Chrósćicach stej wiki wuměłskego rucnikaŕstwa a tradicionelny swěźeński pśeśěg njeźelu.

Na festiwal su witane woglědarje wšyknych starstwow. Spódobna, familijowa atmosfera a wósebne póbitowanja jěze na burskich dwórach zawěsćiju pśijazne pśebywanje. Rockowe a popowe zuki pśiśěgaju sobotu wjacor wósebnje młodych gósći. Njeźelu dopołdnja jo namša na głownem jawišću a wótpołdnja se skóńcyjo na samskem městnje festiwal z wjelikim finalnym programom.

Wěcej informacijow a aktualny program pód: www.folklorny-festiwal.de

www.folklorny-festiwal.de

Młoźinski chor

Nazymske koncerty – september / oktober / nowember

Nazymske koncerty su pśez lětźasetki wažny wobstatk serbskego kulturnego žywjenja. Serbske lajske chory a kulturne kupki, teke z drugich župow, wugótuju toś te tradicionelne koncerty. To pśispórja wuměnu kulturnych kupkow mjazy regionami a župami.

Wjedniki gósćeńca Wjelbik stoje we źurjach pśed kupku źiśi, kenž su wence w pisanej zymskej drastwje zgromaźone.

Spiwanje na swětego Mjertyna 

Spiwanje na dnju sw. Měta (11.11.) jo nałog w katolskem regionje w Górnej Łužycy (mimo Radworskeje wósady). W małych kupkach chójźe źiśi dom wót domu. Pśi źurjach zaspiwaju tradicionalne serbske gronko a dostanu ako źěk wšake chłošćonki.

Někotare pśewoblacone wósoby z tradicionelnymi kostimami stoje w bydleńskej śpě pśed kupku źiśi, kótarež sejźe na zofje a na zemi; „Borborka“; fotograf: Rafael Ledschbor / https://www.sorabicon.de/kulturlexikon/artikel/prov_yp1_vh1_lmb/

Borborka 

Nałog woplěwuju źinsa pśedewšym w někotarych wsach Kulojskeje wósady na pśedwjacoru dnja sw. Borbory (04.12.). Borborka w běłej njewjesćinskim sukni a z šlewjerjom pśed woblicom pśiźo gromaźe z dwěma ruprajchtoma k familijam ze źiśimi. Źiśam darijo jabłuka, wórjechi a słodkosći.

Pśedwoblacenje ako swěty Nikolaus ze złotym płašćom a biskupski kij rozdźělijo dary kupce źiśi w chrosćańskej hali.

Swěty Mikławš 

Toś ten nałog na dnju swětego Mikławša (06.12.) jo źe znaty pó cełej Nimskej. W někotarych wsach Kulojskeje wósady woglědujo sw. Mikławš w drastwje biskupa familijam a darijo źiśam słodkosći. We wjele stronach rěše źiśi na pśedwjacoru swóje škórnje. Ako źěk wót sw. Mikławša maju pśiducy źeń pón sad a słódkosći w škórnjach.
W Radworskej wósaźe chójźe źiśi na dnju sw. Mikławša dom wót domu a sebje spiwajucy słodkosći wupšoše.