Rozprawa předsydstwa ZSW na hłownej a wólbnej zhromadźiznje dnja 18. nowembra 2016 w Haslowje

Česćeni přitomni!

Po našej zašłej wólbnej zhromadźiznje w oktobrje 2014 staj so mjeztym dwě lěće minyłoj. W tutym času je tehdy nowowuzwolene předsydstwo ZSW, zwjetša zaso wot bywšich čłonow předsydstwa wobstejace, tójšto wuznamnych kulturnych projektow organizowało a přewjedło, kotrež přinošowachu k šěrokemu serbskemu kulturnemu žiwjenju kaž tež k wuspěšnej prezentaciji serbskeje kultury a wuměłstwa we Łužicy, zwonka njeje a samo we wukraju. Před dwěmaj lětomaj je tehdy 19 lět skutkowacy předsyda Benedikt Dyrlich swoju funkciju přepodał młodemu čłonej ZSW Istvanej Kobjeli z potrjebu a nadawkom, zo so naš zwjazk a jeho předsydstwo womłodźi. Start za tutu nadźiju bě daty. Ale stary problem našeho zwjazka, dóstać połne přistajenje koordinatorki/koordinatora, štož garantuje běžne dobre dźěło a wudźeržowanje kontaktow mjez čłonami ZSW, je bohužel hnydom młodemu a nowemu přesydźe na nohu padnył. Z prěnim wokomikom swojeho předsydstwa dyrbješe so Istvan Kobjela, wězo tež z wulkej pomocu čłonow předsydstwa, wosebje Benedikta Dyrlicha, bědźić za móžnymi konstelacijemi financowanja koordinatorki. W prěnim lěće so poradźi z někotrymi hodźinami přistajenja w SLA, z pomocu sponsorow a z dalšej 60procentowskej financnej podpěru přez załožbu tute městno zawěsćić. W druhim lěće, 2016, njebě SLA k tomu hižo zwólniwy. Dyrbjachmy znowa za sponsorami pytać a jich zdobyć, zo bychu tući k 60 procentam podpěry přez Załožbu za serbski lud pobrachowacych 40 procentow přinošowali. Tole bě wulke napinanje. A tutón problem so zaso za nowe lěto 2017 jewi, dokelž nochce załožba połnje sumu za přistajenje koordinatorki/koordinatora přewzać. Ale wo tym snadź w diskusiji wjace!
 

Někotre wažne projekty
Při wšěch napinanjach za sponsorami – smy w tutymaj lětomaj w cyłku nazběrali na 47.043,08 eurow - je so Zwjazkej serbskich wuměłcow poradźiło něhdźe 40 wjetšich projektow, ale tež tójšto mjeńšich, kaž čitanja, přewjesć. Wam předleži lisćina tych wjetšich projektow. Tuž nochcu nětko kóždy projekt znowa mjenować, ale so jenož na někotre koncentrować, wšako chcedźa wo jich dźěławosći tež rozprawjeć předsydźa w tutej legislaturnej periodźe znowa załoženych kołow w našim předsydstwje – Koła spisowaćelow, tworjacych wuměłcow, hudźbnikow a dźiwadźelnikow. Chcu hišće na to skedźbnić, zo njeběchu naše projekty jenož kulturneho razu, ale tež politiskeho kaž napřikład loni 30. januara diskusijne koło ze syriskim lěkarjom a basnikom dr. Abdelwahhabom Azzawiom.
Wosebje wusahowacy běštej w lěće 2015/2016 37. a 38. mjezynarodny swjedźeń poezije, za kotryž bě kaž dotal přeco Benedikt Dyrlich połnje zamołwity. Ale jemu stejachu čłonojo předsydstwa a dalši čłonojo ZSW pomocnje k dispoziciji: Janka Rögnerowa, Alfons Wićaz, Měto Benada, Tomasz Nawka, Christine Ruby, Dorotheja Šołćina a dalši, kiž su pomhali teksty přełožować a zarjadowanja přihotować, wo nich rozprawjeć atd. Při tym bě so z tutymaj swjedźenjomaj tež poradźiło, ze serbskej poeziju a hudźbu dóstać přistup do Drježdźanskeho literarneho domu wile Augustin a gymnazija swjateho Bena. Lětsa naši awtorojo tam znowa wuspěšnje wustupichu a takle serbsku kulturu a literaturu zwonka Łužicy přeswědčiwje prezentowachu. Tole płaći tež za loni w juniju přewjedźenu rozmołwu a čitanje pod hesłom „Wuswobodźenje 1945“ - spominajo na jednu baseń Józefa Nowaka w Berlinskim pućowanskim běrowje Global.
Scyła dyrbi so při woběmaj swjedźenjomaj poezije – wuzběhnyć, zo je so ZSW stajnje prócował wo zapřijeće młodych awtorow a prezentacije literatury a poezije před serbskimi a němskimi gymnaziastami w Budyšinje, Wojerecach, Drježdźanach, Biskopicach a Złym Komorowje. Tule dźěše ZSW wo to, mjez młodymi ludźimi zaso zajim za serbsku literaturu budźić. A wuzběhnyć ma so, zo nastachu přez swjedźenje poezije z pomocu na nich wobdźělenych wukrajnych basnikow antologije serbskeje poezije w přełožkach, wudate w słowjanskim wukraju, ale tež lětsa w POP-nakładnistwje wobšěrna antologija „Brücken im Zugwind“. Tule słuša znowa dźak Benediktej Dyrlichej. Zdobom wustupichu naši čłonojo-basnicy we wukraju kaž w oktobrje 2014 Benedikt Dyrlich, Dorotheja Šołćina a Tomasz Nawka w serbiskej stolicy Běłohród a w Smederevje, hdźež serbisko-serbsku antologiju „Wokomiki słónca“ předstajichu. Loni a lětsa přednošowaše Dyrlich w Katowicach, na Ukrainje, w Serbiskej a Montenegrje wo serbskej literaturje, bjez toho zo su so nam při tym někajke přidatne kóšty nabrěmjenili. Ale wo tym budźe Benedikt hišće w swojim přinošku něšto rjec. Wuzběhnyć ma so, zo buchu lětsa wjacori čłonojo – Beno Budar, Dorotheja Šołćina, Alfons Wićaz, Benedikt Dyrlich a Milan Hrabal z diplomami a medaljemi Akademije wědomosćow Ukrainy wuznamjenjeni, a Beno Budar tež hišće přez Liwsku uniwersitu, štož zwurazni, zo so jich dźěło na dobro serbskeje literatury a kultury we wukraju z česćownosću připóznawa.
 

Tworjace wuměłstwo
Tež na polu tworjaceho wuměłstwa je so tójšto hibało. Tule bě na přikład loni w nowembrje wotewrjenje wustajeńcy „jasym Malerei-Grafik-Plastik“ w Ludowej bance w Budyšinje před wjace hač sto wopytowarjemi wulki wuspěch. Tam wustajichu Iris Brankačkowa, Isa Bryccyna, Maja Naglowa, Bobora Wiesnerjec, Marion Kwicojc a Sofija Natuške. Samsna wustajeńca namaka lětsa w meji/juniju w Biskopicach wulke připóznaće. Tole płaći tež za wustajeńcu z twórbami Eberharda Petersa, składnostnje jeho 80. narodnin lětsa w měrcu w Budyskim wyšim zarjadniskim sudnistwje. Wjele přihotow a dźěła při natwarje a wottwarje je za tajku přehladku trěbne. A tule słuša za jich prócu wšitkim wobdźělenym tworjacym wuměłcam, ale wosebje tež za organizaciju, natwar a wotewrjenje wustajeńcy zamołwitymaj Jance Rögnerjowej a Tomaszej Nawce wosebity dźak za jich wulki angažement.
 

Za dźěći
ZSW je so tež prócował dźěćom přistupnić serbsku literaturu a spěw. Cyły rjad čitanjow wotmě a wotměje so loni a lětsa kaž tež tuchwilu w dohodowym času w pěstowarnjach a šulach. Tak podpěraše naš zwjazk loni w nowembrje w Lubiju koncert k projektej „Lausitzer Spatzen/Sołobiki-Jedem Kind seine Stimme“. A wosebje wuspěšne bě lětsa w juniju wot našeje čłonki ZSW Wórše Wićazoweje wudźěłany a z Chróšćanskimi šulerjemi a Tomaszom Nawku na dudach na Wojerowskej Zejlerjowej šuli předstajeny program „Po puću ze spěwami a bajkami na česć Smolerja“. Tež jimaj słuša dźak. Tule čuje so naš zwjazk sobu zamołwity za serbske kubłanje našich dźěći.
 

Hudźba
Serbska hudźba namaka nimale při kóždym literarnym programje sobu swoje krute městno. Mjenować pak dyrbi so wosebje loni w nowembrje přewjedźeny koncert z chóromaj Budyšin a Łužyca w Haslowje. Samsny program bě so před tym w Choćebuzu wotměł. Tule je zwjazk, na čole z jeho čłonom předsydstwa Michałom Jancu a koordinatorku wšón přihot połnje do rukow wzał a wuspěšnje projekt zmištrował. Tola wusahowacy wjeršk bě na polu hudźby prapremjera 5. sinfonije „Stalingrad“ našeho čłona a komponista Hinca Roja lětsa 15. apryla we wulkopósłanstwje Ruskeje federacije w Berlinje. Tule je so dobre zhromadne dźěło ZSW a SLA wopokazało. Wo hudźbu staraše so orchester SLA pod nawodom Dietera Kempe a organizatora knjeza Ruchu, zamołwity za zapřijeće někotrych čłonow Delnjošleskeje filharmonije Jelenia Góra. Cyły a jara wobšěrny organizatoriski přihot koncerta měještaj pak Alfons Wićaz hromadźe z Janku Rögnerowej w rukomaj. Nimale 450 hosći so na prapremjerje z Klětnjanskeje wokolinje, Delan a Budyšina wobdźěli. To bě woprawdźity wulki podawk. Klětnjanscy wobdźělnicy su samo wo tutym podawku rjanu fotowu knižku wudali a zdobom předleži nam CD z natočenej 5. sinfoniju. Byrnjež w Rozhledźe so projekt njewěcownje kritizował, bě wón za prezentaciju serbskeje kultury wuznamny, bych samo prajił historiski, a za přitomnych koncerta krasne, njezapomnite dožiwjenje. Na web-stronje ruskeho wulkopósłanstwa namakamy pod mediateki/wobrazy samo fota a rozprawu wo tutej prapremjerje kaž tež pod „aktuell“ powitanske słowa wulkopósłanca Wladimira Grinina, štož zdobom zwurazni, zo tež ruske wulkopósłanstwo tute zarjadowanje jara wysoce hódnoći.

Na kóždy pad ma so tež mjenować zhromadne dźěło ze Załožbu za serbski lud. Wěmy, zo njeje naš zwjazk jeničke towarstwo, kotrež wo financielnu podpěru prosy. Ale jeli bychmy raz analizowali, kelko financnych srědkow přez sponsorow je ZSW přez lěta jeho skutkowanja sam wobstarał, potom bychmy procentualnje zawěsće na čole stali. Štož nam so njelubi, zo bě při próstwach za finančnu podpěru stajnje někajke wušparanje ze stron załožby, druhdy mjeńše, potom zaso wjetše. A často dliješe so přizwolenje srědkow někajkich małych wěckow dla. Tohodla čakachmy na tute druhdy hač do posledneho wokomika, štož wězo projekt wohrožeše. Wo polěpšenje tuteje situacije smy ze zamołwitymi załožby rěčeli a tutu próstwu tež nowemu direktorej Janej Budarjej lětsa na zhromadnej rozmołwje sposrědkowali. Tule bychmy sej ze stron załožby přichodnje wjace pomocy a fleksiblnosće přeli. Jenož takle so kulturne dźěło z radosću přewjedźe.
Někotre přispomnjenja
Na próstwu někotrych čłonow, w přichodźe tež wjace wo literarnych nowostkach diskutować, je Koło spisowaćelow pod nawodom B. Dyrlicha wjacore tajke diskusije přewjedło. Bohužel pak so zwjazkej słabe wobdźělnistwo na nich njelubi. Scyła dyrbjachmy zwěsćić, zo mało našich čłonow zarjadowanja ZSW wopytuje, zo so za tworjenje swojeje koleginy, swojeho kolegi zajimuje. Při tym smy při wšěch swojich projektach a iniciatiwach dosć zahe přeprošenja a informacije wupósłali, tež w serbskich printowych a elektroniskich medijach. Tole měło so w přichodźe polěpšić. Wšako čłonojo w předsydstwje tež čestnohamtsce dźěłaja. A woni měli takle začuće měć, zo sej jich dźěło w swobodnym času tež wšitcy čłonojo ZSW česća.
Jako předsystwo smy so w tutej legislaturnej periodźe 24 razow zetkali. Bohužel njemóžemy tež z wobdźělnistwom někotrych čłonow předsydstwa stajnje spokojom być, tež hdyž předležachu najwšelakoriše zamołwjenja. Wěmy, zo staj Istvan Kobjela a Marian Bulank jako dźiwadźelnikaj jara do dźěła zapřijetaj. Tohodla smy sej do toho terminy posedźenja předsydstwa stajnje dorěčeli. A tohodla je Alfons Wićaz tež za předsydu w času lětneho dźiwadla, lětsa wot junija hač do awgusta, jeho jako amtěrowacy předsyda zastupował, zo by takle dźěło předsydstwa dale běžało. Michał Janca bě přez swój dalokostudij zadźěłany běžnje aktiwnje sobudźěłać. Tak wobdźělichu so na posedźenju předsydstwa Janka Rögnerjowa a Alfons Wićaz na wšěch 24, Benedikt Dyrlich na 22, Istvan Kobjela na 19, Tomasz Nawka na 19, Michał Janca na sydom a Marian Bulank 5 schadźowanjach. Tohodla naša próstwa na nowe předsydstwo: Tule w přichodźe lěpše zhromadne dźěło wukonjeć.

Zhromadne dźěło z partnerami
Tež w minjenej dobje smy wusko z mnohimi serbskimi, pólskimi, čěskimi, ruskimi, ukrainskimi, serbiskimi a němskimi partnerami hromadźe dźěłali. W Serbach běchu to wosebje serbske, dwurěčne a němske kubłanišća, gmejna Njebjelčicy z jeje wjesnjanostu Tomašom Čornakom, ze Smolerjec kniharnju, z Wotrowskej a Radworskej wosadu, dołhož bě tam kanonik Šćěpan Delan z fararjom, ze župu Domowiny Delnja Łužica a chórom Łužyca, z Domowinskej skupinu Zły Komorow, měšćanski zarjadnistwom Biskopicy, z Ludowej banku w Budyšinje a tež ze SLA. Přiwšěm zwěsćamy wěstu mučnotu a liwkosć za mjezsobnu podpěru nadregionalnych a župnych serbskich towarstwow a kulturnych a kubłanskich institucijow. Skoro kóždy wojuje jenož hišće za sebje a wo swoje pjenjezy.

Dźěło z medijemi
Alfonsej Wićazej słuša wosebity dźak, zo je so faktisce wo wšěch našich wobzamknjenjach předsydstwa, našich zarjadowanjach a pozicijach serbsku zjawnosć informował. Při tym běchu Serbske Nowiny spušćomny partner, zdźěla tež delnjoserbska redakcija RBB. Serbske radijo a telewizija MDR, Rozhlad, Katolski Posoł, Pomhaj Bóh a Nowy Casnik rědko, zwjeršnje abo často docyła wo našim dźěle, našich pozicijach njerozprawjachu. Tež to je přičina, zo w serbskej zjawnosći skoro žadyn diskurs wo přichodźe serbskeho pismowstwa a wuměłstwa njeeksistuje. Płódnych zjawnych rozestajenjow hižo njeje. Z młodej šefredaktorku Rozhlada mějachmy tež z teje přičiny njedawno pozbudźowacu rozmołwu.
Tež němske medije – kaž Sächsische Zeitung – lědy jónu wo našich prócowanja a předewzaćach rozprawjachu. Tute mjelčenje njeje spomóžne, dokelž naši najbliši susodźa wjele njezhonja, što so z podpěru załožby a čestnohamtskeho skutkowanja na polu kultury a wuměłstwa čini, kajke su wunoški atd.
 

Dźak
Na kóncu słuša pak wšitkim čłonam předsydstwa a tym, kotřiž su spomóžnemu dźěłu ZSW sobu přinošowali, wutrobny dźak. Dźak słuša dźensa wosebje Benediktej Dyrlichej, Jance Rögnerjowej, Alfons Wićazej, Tomaszej Nawce, Marianej Bulankej a Istvanej Kobjeli - kotřiž hižo wjace za nowe předsydstwo njekandiduja - za jich dotalne wukonjane dźěło. Wjeselimy so, zo Michał Janca znowa za nowe předsydstwo kandiduje a prosymy wo to, zo so dźensa nowi ludźo za kandidaturu noweho předsydstwa k dispoziciji staja.
Wutrobny dźak!

(čitał Alfons Wićaz, rozprawa so jednohłosnje schwali)