Rozprawa předsydstwa Zwjazka serbskich wuměłcow na hłownej zhromadźiznje pjatk 17. 5. 2013 w Budyskim hosćeńcu “Zum Echten”

- podał: Benedikt Dyrlich -

Zwjazk serbskich wuměłcow (ZSW) je w zašłych třoch lětach znowa mnohostronske dźěło wukonjał, do kotrehož su so nimo předsydstwa mnozy dalši čłonojo našeho zwjazka zapřahnyć dali, skoro přeco po swjatoku a čestnohamtsce. Z tym je naš Zwjazk znowa wuměłske tworjenje a kulturne žiwjenje we Łužicy a zwonka Serbow pomhał njemało wobohaćeć.
Z jasnym zaměrom wobšěrnje skutkowali
Ze swojim jasnym, z bazu našeho towarstwa wothłosowanym zaměrom smy znowa a wjacekróć doraznje samostatne a njewotwisne traće a wuwiće serbskich kulturnych a wědomostnych institucijow často a sami a/abo sobu zakitowali. Tak smy so na přikład 18. awgusta 2011 z wótrym zjawnym protestom, adresowanym na předsydku Rady załožby za serbski lud, přećiwo zahubnemu centralizowanju powołanskeje serbskeje kultury do Serbskeho domu Domowiny wobroćili.
Ze swojim jasnym, z bazu našeho towarstwa wothłosowanym zaměrom smy znowa a wjacekróć doraznje samostatne a njewotwisne traće a wuwiće serbskich kulturnych a wědomostnych institucijow často a sami a/abo sobu zakitowali. Tak smy so na přikład 18. awgusta 2011 z wótrym zjawnym protestom, adresowanym na předsydku Rady załožby za serbski lud, přećiwo zahubnemu centralizowanju powołanskeje serbskeje kultury do Serbskeho domu Domowiny wobroćili.
Do toho - hižo 8. nowembra 2010 – smy z předsydu a městopředsydu parlamentariskeje přirady Załožby za serbski lud, z knjezomaj Šimanom a Gunckelom, dialog mjez nawodami našich zarjadnišćow a politiku w našim Budyskim dźiwadle organizowali.
Bohužel dźensa zwěsćamy, zo tajka wobstajna wuměna mjez serbskimi zarjadnišćemi, do kotrehož měli so tež specifiske serbske towarstwa zapřijeć, hižo njeeksisituje. Kóždy wojuje jenož wo sebje, wo eksistencu swojeje institucije, swojeho towarstwa. Centralna Domowina so dale njewidźi jako moderatorka tajkeje wuměny, wona w załožbowej radźe ze swojimi čłonami přewažnje abo docyła jeničce zajimy institucionelneho wobłuka třěšneho zwjazka zastupuje.
Kamjenc bě ćežišćo
Jedyn z ćežisćow našeho projektoweho, narodno- a kulturnopolitiskeho skutkownja měrješe so na město Kamjenc, hdźež je so nam w minjenym a běžnym lěće poradźiło, prezencu serbskeje rěče, literatury a wuměłstwa wožiwić, z koncertomaj mjez druhim na česće Jana Kiliana a z kompozicijemi Detlefa Kobjele runje tak kaž ze čitanjemi w šulach a z wustajeńcu twórbow našeho čłona Eberhard Petersa, kotraž změje w awgusće swoju premjeru. Smy sej tam syć nowych stykow natwarili.
Na tutym městnje wuprajam dźak wjacorym zjawnym wosobinam města Kamjenc – mjez nimi měšćanosće Danzej a nawodnicy Lessingoweho muzeja dr. Kaufmann, kotrajž staj z někotrymi čłonami našeho předsydstwa wjacore rozmołwy wjedli a nam pomhali při zwoprawdźenju projektow.
Na zakładźe wustawkow dźěłali a informowali
Zaměr wšěch předewzaćow w minjenej wólbnej dobje wuchadźeše znowa z našich wustawkow. W nich smy so zawjazali, zo mamy serbske wuměłstwo hladać, je spěchować, dale wuwiwać a rozšerjeć. W nich smy so dale zawjazali, zo mamy wuměnu a kreatiwitu mjez nami spěchować a mosty twarić k druhim kulturam, wosebje słowjanskim a mjeńšinowym.
Prjedy hač podam konkretnišo, što wšo smy w blišej zašłosći sej předewzali a zeskutkownili, prošu najprjedy tole na wědomje wzać:
Předsydstwo je so wobstajnje – to rěka znajmjeńša jónu wob měsac – schadźowało – wšo hromadźe 30 razy wot 4. měrca 2010 hač do minjeneje póndźele. 
Běžnje je předsydstwo wšěch čłonow zwjazka serbsce a němsce wo namjety za srjedźodobne a lětne plany a sobudźěło na konkretnych projektach prosyło, je dołho a tež krótkodobnje njeličomne předewzaća naćisnyło a tute swojim čłonam do diskusije posrědkowało – a to z “Wokolnikom”, kotryž sym z pomocu našeje projektoweje koordinatorki prawidłownje dwurěčnje spisał. 
Alfons Wićaz a dalši naši čłonojo su wo našich zarjadowanjach a iniciatiwach, wo našich wuměłskich a kulturnopolitiskich prócowanja běžnje w medijach informowali. Měto Benada je informacije, kotrež je wot čłonow předsydstwa a ZSW dóstał, na naše strony interneta stajał.
Takle bě móžno, zo bě kóžda čłonka, kóždy čłon našeho towarstwa přeco informowany, što předsydstwo a ZSW čini. Kóždy je so móhł sam do diskusijow a sobudźěła na našich zarjadowanjach podać. Šěsć plenarnych zhromadźiznow smy bjezposrědnje organizowali, mjez nimi tři hodownički, na kotrychž njejsmy jenož swjećili.
Bohužel pak njeje tež w minjenych lětach tak jara wjele čłonow swójske iniciatiwy wuwiwało a ze swójskim skutkom plany a dźěło předsydstwa podpěrowało. Přeco zaso čakachmy na ideje a namjety za sobudźěło z bazow našeho zwjazka. Abo tež na namjety, kak měli dźěło wukonjeć, kak měli je polěpšić, wožiwić a wobnowić. 
Čim bóle słuša tym chwalba, kiž su tajke namjety činili a potom je hišće hnydom ze žiwjenjom wupjelnić pomhali. Z tym su někotři z nas do cyłotneho wunoška w našim zwjazku nimoměry přinošowali.
Do Domowiny so sylnje zapřahnyć dali
Zwěrju sej twjerdźić, zo bě naš zwjazk w prěnjej trěćinje nowym lětdźesatka znowa sobu najbóle žiwe kulturne a politiske towartswo w Serbach a Domowinje. W třěšnym zwjazku su mnozy z nas w najwšelakorišich gremijach sobu skutkowali.
Sam sym był dlěši čas – kaž naš čłon dr. Měrćin Wałda - čłon prezidija Domowiny. Dale sym był předsyda wustawkoweho wuběrka.
Zo sym so tež ja z tohole sobuskutkowanja na zakładźe intrigow a podtykowanjow, kotrež so wopokazachu w změrcowskim wuběrku Domowiny skónčnje jako šamałe, wutłóčił, słuša do mojich nahóršich nazhonjenjow w Domowinje docyła.
Přiznaju wězo, zo tež ja njejsym bjez zmylka. Štóž so dźěła njeboji, stupi druhdy trochu nimo, njemóže kóždemu prawje činić. Zwěrju pak sej rjec, zo sym na přikład w prezidiju Domowiny – runje tak kaž Měrćin Wałda a Ludmila Budarjowa – jara konkretnje swoje mocy zasadźował, pytajo tež za nowymi pućemi zesylnjenja w narodnym a kulturnym dźěle.
Sym dale měnjenja, zo měła so Domowina jako zajimowy kulturny a politiski zwjazk doraznje serbskeho ludu reformować. W Domowinje měł so kóždy Serb – wosebje tež tón kritiski a aktiwny – być witany. Bjez kritiskeho ducha a angažementa njebudźe naš třešny zwjazk w přichodźe žana móc, do wobnowjenja a womłodźenja ćěrjaca.
Druzy – kaž Měto Benada, Janka Rögnerowa, Marhata Korjeńkowa, Alfons Wićaz, Jan Bělk a Michael Apel – su w zašłej dobje w Zwjazkowym předsydstwje Domowiny w mytowanskim, kulturnym a medijowym wuběrku Domowiny kaž tež we wuběrku za spošćenje myta Ćisinskeho a w dźěłowych gremijach załožby skutkowali. Naš čłon Dawid Statnik bu jako předsyda Domowiny wuzwoleny, štož smy jako předsydstwo jara witali. Wot najnowšeho nas w Zwjazkowym předsydstwje Domowiny Jan Bělk zastupuje.
Tež jim a dalšim čłonam našeho zwjazka słuša za čestnohamtske narodne a towarstwowe dźěło, kotrež je často skerje z njedźakom zwjazane, mały zjawny dźak.
Na wobdźělenju klaca
Zwěrju sej twjerdźić, zo bě naš zwjazk w prěnjej trěćinje nowym lětdźesatka znowa sobu najbóle žiwe kulturne a politiske towartswo w Serbach a Domowinje. W třěšnym zwjazku su mnozy z nas w najwšelakorišich gremijach sobu skutkowali. 
Sam sym był dlěši čas – kaž naš čłon dr. Měrćin Wałda - čłon prezidija Domowiny. Dale sym był předsyda wustawkoweho wuběrka. 
Zo sym so tež ja z tohole sobuskutkowanja na zakładźe intrigow a podtykowanjow, kotrež so wopokazachu w změrcowskim wuběrku Domowiny skónčnje jako šamałe, wutłóčił, słuša do mojich nahóršich nazhonjenjow w Domowinje docyła. 
Přiznaju wězo, zo tež ja njejsym bjez zmylka. Štóž so dźěła njeboji, stupi druhdy trochu nimo, njemóže kóždemu prawje činić. Zwěrju pak sej rjec, zo sym na přikład w prezidiju Domowiny – runje tak kaž Měrćin Wałda a Ludmila Budarjowa – jara konkretnje swoje mocy zasadźował, pytajo tež za nowymi pućemi zesylnjenja w narodnym a kulturnym dźěle. 
Sym dale měnjenja, zo měła so Domowina jako zajimowy kulturny a politiski zwjazk serbskeho ludu doraznje reformować. W Domowinje měł kóždy Serb – wosebje tež tón kritiski a aktiwny – być witany. Bjez kritiskeho ducha a angažementa njebudźe naš třešny zwjazk w přichodźe žana móc, do wobnowjenja a womłodźenja ćěrjaca. 
Druzy – kaž Měto Benada, Janka Rögnerowa, Marhata Korjeńkowa, Alfons Wićaz, Jan Bělk a Michael Apel – su w zašłej dobje w Zwjazkowym předsydstwje Domowiny, w mytowanskim, kulturnym a medijowym wuběrku kaž tež we wuběrku za spožćenje myta Ćisinskeho a w dźěłowych gremijach Załožby za serbski lud skutkowali. Naš čłon Dawid Statnik bu jako předsyda Domowiny wuzwoleny, štož smy jara witali. Wot najnowšeho nas w Zwjazkowym předsydstwje Domowiny Jan Bělk zastupuje. 
Tež jim a dalšim čłonam našeho zwjazka słuša za čestnohamtske narodne a towarstwowe dźěło, kotrež je často skerje z njedźakom zwjazane, mały zjawny dźak.
Wabjenje dorosta
Prócowanje wo dorost a womłodźenje našeho zwjazka bě drje sobu najwažniše ćežišćo skutkowanja minjenych lět. Mnohich z nas “starych zajacow” na polach literatury, wuměłstwa a medijow trapi wšak hižo dawno strach, zo nam – na bazach serbskich institucijow, Domowny a docyła serbstwa – wuńdźe dych, młody a tež naročny duch tworićelskosće, zo – jeli tak dale póńdźe - njebudźe hižo žanoho noweho “młodoserbskeho hibanja”, kotrež je z kóždej nowej generaciju a dobu tola tak jara w Serbach trěbne. Hdźež njeje noweje naročneje kulturneje sceny, ničo nowe z dlěšim žiwjenjom njezeschadźa. 
Po swojich mocach smy spytali tute młode a z internetom zwjazane duchi w našim zwjazku budźić – a to z tym zo smy wjacorych awtorow, wuměłcow a žurnalistow, kiž njejsu hišće 35. žiwjenske lěto překročili, do našeho towarstwa zwabili. 
Wosebje pak smy so wo komunikaciju z młodymi prócowali, smy pohonjowali, zo młodźi Serbja tworja sobu žro našich předewzaćow, zo so na diskusijach, koncertach, swjedźenjach poezije, literarnych čitanjach, wustajeńcach a debatach aktiwnje wobdźěla. 
Tole je so nam zdźěla poradźiło, myslimy-li na Bydyskej nocy poezije a dalše zarjadowanja we wobłuku třoch swjedźenjow poezije w lětach 2010, 2011 a 2012. Do nich bě wjace hač 25 młodych a tworićelskich Serbow na tajke a hinaše wašnje zapřijatych, mjez nimi skupina Slavicon, grafikar Stefan Hanuš a wjacekróć Istvan Kobjela, Marian Bulank, Benjamin a Maksymilian Nawka, Gregor Kliem a Kajetan Dyrlich. 
Wosebje we wobłuku našeho štyri lěta trajaceho projekta z městom Varnsdorfom, kotryž je so njedawno wuspěšnje zakónčił, smy z Milanom Hrabalom na to dźiwali, zo su tež młodźi Serbja w předewzaću zakótwjeni, zo su tež šulerjo a młodźina wobstatk mnohich zarjadowanjow we Łužicy a Čěskej. 
Z tutym zaměrom smy tež wosebite literarne wubědźowanje sobu organizowali. Wjacori naši čłonojo su njesebičnje teksty sobu přełožwali, redigowali a w jury sobu skutkowali.
Partnerstwo z institucijemi a towarstwami w tu- a wukraju
Z wjacorymi serbskimi a dalšimi institucijemi, kubłanišćemi a towarstwami smy znowa wudźeržowali dobru komunikacija, wšako je so naš zwjazk tež w zašłej dobje přeco zaso – kaž sym to hižo wuwjedł - za přichod njewotwisnych serbskich kulturnych a wědomostnych institucijow zasadźował. 
Smy wšak sej spočatk lěta 2010 dosć dobru a fundowacu pisomnu poziciju zdźěłali, kotraž tworješe a twori hač do dźensa zakład za bój wo byće a wuwiće unikatnych a samostatnych serbskich zarjadnišćow. 
Wosebje wusko smy při swojich projektach hromadźe dźěłali a dale dźěłamy ze serbskim nakładnistwom a jeho Smolerjec kniharnju, ze Serbskim institutom, Němsko-Serbskim ludowym dźiwadłom, ze serbskimaj muzejomaj w Budyšinje a Choćebuzu, z delnjołužiskej a Wojerowskej župu, ze Serbskim šulskim towarstwom, ze serbskimi šulemi, z Wuměłskim zwjazkom we Wojerecach a jeho hibićiwym předsydu Martinom Schmidtom, z cyrkwinskimi wosadami w Radworju, Bukecach, Depsku a Kamjencu, z kulturnymi a komunalnopolitiskimi partnerami we Varnsdorfje, Zieloniej Górje, Jeleniej Górje, Złym Komorowje, Kamjencu, Budyšinje, Choćebuzu a Njebjelčicach, z RBB w Choćebuzu, z Peterom Čačkom a Danu Podrackej w Bratislawje, z Aleksandrom Nawrockim we Waršawje, z Januszom Wójcikom w Opolach, z Janom Krasnim a Mićom Cvijetićom w Běłohrodźe, z Ludmilu Lisinowej a Wjačesławom Kuprijanowom w Moskwje a nic naposledk z Milanom Hrabalom a Ivo Harakom w Čěskej kaž tež z nakładnistwom POP w Ludwigsburgu. 
Z pomocu serbskich předewzaćelow organizowachmy wopyt pólskich předewzaćelow a kulturnikow z Berlina w Serbach. Projekty přewjedźechmy tež z towarstwom Via Regio a z Domom biskopa Bena w Smochćicach. Z jeho direktorom wjaza nas wjace hač mnoho. 
Tohorunja derje dźěłachmy hromadźe z Bernd Weinreichom, našim čłonom a intendantom Choćebuskeje hudźbneje nazymy.
Politiske zwiski wudźeržowachmy a znowa plećechmy k zapósłancam zwjazkoweho sejma a krajneju sejmow kaž tež k někotrym ministram a statnym sekretaram w Sakskej a Braniborskej, k wulkopósłanstwam Ruskeje a Pólskeje w Němskej. Ruskeho wulkopósłanca smědźachmy samo w Serbach, w Budyšinje a Njebjelčicach, loni witać. 
Tež to – a zo je so poměr k direktorej Załožby za serbski lud w zašłymaj lětomaj polěpšił - wjedźeše k tomu, zo móžemy kónc meje wosrjedź Moskwy drje docyła prěni raz pokazać, zo je najmjeńši słowjanski lud w Němskej z wurjadnej rěču, literaturu a wuměłstwom dźensa dale žiwy. Kóždeho čłona našeho zwjazka smy pisomnje přeprosyli, zo so na předewzaću w Moskwje wobdźělić, jeli ma zajim. Wjacori tajki zajim ze sebje pokazachu. 
Nadźijamy so, zo so nam předewzaće, kotrež je někotrym z nas wjele mocow při přihotach rubiło, w Moskwje poradźi a zo přinošujemy ze swojimi wustupami k nahladnosći serbskeho ludu a jeho žiweje, tež wysokeje kultury w najwjetšim słowjanskim kraju.
Wuměłske wupłody w tu- a wukraju
Naše mnohostronske zwiski a prócowanja wjedźechu w zašłej dobje tež k dalšim wuznamnym, wosebje k literarnym wupłodam. Tak je w Bratislawje wulkotna antologija serbskeje poezije słowaksce wušła. Na Ukrainje su zběrce serbskeju basnikow wudali. A k lětušim Lipsčanskim wikam smy z pomocu nakładnistwa POP w jeho literarnym časopisu MATRIX publikowali zběrku našočasneje serbskeje prozy w němskej rěči. Ze swojimi grafikami je šwarnu ediciju wobrubiła naša čłonka Marion Kwicojc z Lipska.
Zo bě samo na knižnych wikach derje wopytana prezentacija tohole předewazća, je zasłužba ZSW a wobdźělenych awtorkow a awtorow.
Hnydom 11 zběrkow noweje serbskeje literatury, wjacore koncerty a wustajeńcy smy jako partner města Varnsdorf a jeho biblioteki pomhali w hižo mjenowanym projektće CIL 3 realizować – a to wšo pod wuhladom “Wokna do Łužicy.” Při tym je naš čłon Milan Hrabal – tak směm to rjec – dźěło hobra wukonjał při přełožowanju, zestajenju a wudaću edicijow.
Zwěrju sej rjec, zo je naš zwjazk w zašłych třoch lětach woprawdźe njeličomne mosty k našim słowjanskim a němskim susodam twarił. A to pod zarjadniskimi, organizatoriskimi a pjenježnymi wobstejnosćemi, kiž běchu znowa nimoměry wobćežne.
Stare a nowe brachi
Naše mnohostronske zwiski a prócowanja wjedźechu w zašłej dobje tež k dalšim wuznamnym, wosebje k literarnym wupłodam. Tak je w Bratislawje wulkotna antologija serbskeje poezije słowaksce wušła. Na Ukrainje su zběrce serbskeju basnikow wudali. A k lětušim Lipsčanskim wikam smy z pomocu nakładnistwa POP w jeho literarnym časopisu MATRIX publikowali zběrku našočasneje serbskeje prozy w němskej rěči. Ze swojimi grafikami je šwarnu ediciju wobrubiła naša čłonka Marion Kwicojc z Lipska. 
Zo bě samo na knižnych wikach derje wopytana prezentacija tohole předewazća, je zasłužba ZSW a wobdźělenych awtorkow a awtorow.
Hnydom 11 zběrkow noweje serbskeje literatury, wjacore koncerty a wustajeńcy smy jako partner města Varnsdorf a jeho biblioteki pomhali w hižo mjenowanym projektće CIL 3 realizować – a to wšo pod wuhladom “Wokna do Łužicy.” Při tym je naš čłon Milan Hrabal – tak směm to rjec – dźěło hobra wukonjał při přełožowanju, zestajenju a wudaću edicijow. 
Zwěrju sej rjec, zo je naš zwjazk w zašłych třoch lětach woprawdźe njeličomne mosty k našim słowjanskim a němskim susodam twarił. A to pod zarjadniskimi, organizatoriskimi a pjenježnymi wobstejnosćemi, kiž běchu znowa nimoměry wobćežne.
Stare a nowe brachi
Z nastupom noweje intendantki w SLA nimamy hižo žanu wobstajnu organizatorisku pomoc za swoje dźěło. Docyła je so poměr mjez ZSW a nawodnicu SLA chětro wochłódnił. Hač do dźensa njereaguje intendantka na naš poskitk do zhromadneje rozmołwy. 
Tohorunja nimamy žadyn płódny zwisk k nawodnicy serbskeho studija MDR w Budyšinje. W serbskim radiju a we “Wuhladku” njeje za tworićelow a tworjenje serbskeje profesionelneje literatury skoro žane městno. Tež to nas wubudźi a tak nawjazachmy styki k radijowemu direktorej MDR. 
Wuspěšne dźěło a skutkowanje našeho zwjazka je tež a wosebje wotwisne wot hłownohamtskeje přistajeneje. Nichtó mjez nami njeprěje, zo tajke wot załožby wobstajnje płaćene městno trjebamy. A wšě posudki, wot lěta 1993 zdźěłane w nadawku załožby a ministerstwa w Sakskej, tole wuraznje wustajeja. 
Financowanje městna projektoweje sobudźěłaćerki je znowa a dale njewěste. Při tym wukonješe knjeni Friedlowa w zašłych štyrjoch lětach jara dobre a spušćomne dźěło w našim běrowje, za čož so jej wosebje wutrobnje dźakuju. 
Jeje městno załožba a dźěłowy zarjad štwórte lěto hač do kónca meje běžneho lěta hišće spěchujetej. Što so po tym stanje, njeje dźensa hišće jasne.
Trjebamy dale swoju projektowu sobudźěłaćerku

Hladajo wróćo na swoje wjace hač sydomnaće lět trajaceho skutkowanja jako předsyda ZSW so mi přeco bóle wuwědomja, za čo sym – a ze mnu wjacori čłonojo předsydstwa – drje najwjace mocow a čułow w rozestajenjach wo skutkowne dźěłowe wuměnjenja w našim zwjazku nałožować dyrbjał. Bě to wěčny bój wo pjenježnu podpěru za krutu zarjadnisku pomoc. Přeco zaso dźěše wo to, prosyć załožbu wo pomoc, w medijach wótře wołać a za durjemi załožby a dźěłoweje agentury diplomatisce jednać, so rozestajeć z přeco zaso nowym personelnym połoženjom, z běrokratiju. 
Najbóle mje přesłapja, zo hač do dźensa njejsmy w tutym boju skoro žanu pomoc ze strony našeho třěšneho zwjazka přijimować móhli, hačkuli tež w Domowinje kóždy wě, zo tajke towarstwo kaž naš zwjazk docyła njemóže bjez wobstajneho dźěłoweho městna eksistować. Wšojedne kajke předsydstwo dźěło a skutkowanje ZSW nawjeduje – bjez tajkeje solidneje dźěłoweje mocy njemóžemy wjele zdokonjeć, njemóžemy kaznju 2 našich wustawkow zwoprawdźić. To bychmy - kaž Budyska župa - skoku wosebje tež w duchu a kreatiwnosći zestarili, bychmy zhubili swoju wobstajnu móc čestnohamtskeho a so přeco zaso wobnowjaceho byća.
Sym přeswědčeny, zo runje regionalne a fachowe towarstwa Domowiny trjebaja decentralnje wjazany swójski fachowy personal, je-li dyrbja ze sebje a hladajo na swójsku specifiku zamołwitosć w serbskim kulturnym a kubłanskim žiwjenju přewzać, jeli dyrbja so wo srědki třećich starać. 
Sym dale a bóle přeswědčeny: Jeničce iniciatiwa “wot deleka” móže zaručić, zo towarstwa njezańdu, zo njewusaknje žiwe a zdobom serbske a dwurěčne žiwjenje na bazach dwurěčneje Łužicy. Centralnje nawjedowane institucije a towarstwa same njepowjedu k žanemu wožiwjenju serbstwa, serbskeje rěče a kultury w našim a přichodnym času. Wo tym sym přeswědčeny na zakładźe prostych nazhonjenow z NDR a minjeneju lětdźesatkow.
Tohodla namołwjamy wšěch swojich čłonow, w prócowanju wo połne dźěłowe městno za naš zwjazk njepopušćić! 
Njedawna rozmołwa z předsydu Domowiny a našim předsydstwom bě pozbudźowaca, zo našu “wěčnu mizeru” přewinjemy, wosebje tež tohodla, dokelž móžemy ze zrozumjenjom a dowidźenjom Marka Sucheho za tutu palacu naležnosć našeho zwjazka ličić.
Dźak a někotre zakónčace słowa do diskusije
Myslu sej, zo je trjeba zakónčić tule rozprawu z wospjetnym dźakom wšěm tym, kiž su w zašłych třoch lětach ZSW krućili, za nim stali, jeho předsydstwo, předsydu a sobudźěłaćerku pohonjowali z pozbudźowacym słowom a mjeńšim abo wjetšim skutkom. Abo tež z kritiku. 
Myslu sej, zo je trjeba na kóncu rjec: 
W našim zwjazku knježi wulki tworićelski a narodny potencial, kiž kóždej našej čłonce, kóždemu našemu čłonej tyje, jeli jón w mjezsobnosći, tola tež w kontrowersnych diskursach zwužitkujemy. Tónle potencial je pak wosebje bohaty podkład a zakład byća serbskeho ludu, přetož přewažnje z kulturu a wuměłstwom móžemy być a pokazać, štož smy abo chcemy być jako Serbja.
Dotalne předsydstwo je přeswědčene, zo swoje towarstwo awtorow, tworićelow, interpretow a spěchowarjow serbskeje literatury, publicistiki a wuměłstwa dale nuznje trjebamy. Tola tež změna w nawodnistwje našeho zwjazka je nuznje trěbna.
Tohodla hlejmy dozady a zdobom doprědka. Starajmy so wo womłodźenje w swojich rjadach, štož njerěka, zo měła jeničce młodosć naš zwjazk w přichodźe nawjedować. Hižo Ćišinski měnješe, zo je někotryžku-li plěchač w duchu młódši hač tón abo tamny młoduch. 
W tutym zmysle trjebamy čerstwe mocy w swojim zwjazku. Do dalšeho dźěła zdar!

WOBZAMKNJENJE HŁOWNEJE ZHROMADŹIZNY ZSW 17. 5. 2013 W BUDYŠINJE

Na namjet předsydstwa a po diskusiji wobzamkny zhromadźizna ZSW 17. 5. 2013 w Budyskej korčmje “Zum Echten”:

1. Wólby za nowu předsydku/noweho předsydu a nowe předsydstwo ZSW so přestorča a so přewjedu najpodzišo hač do kónca junija 2014.
2. Předsydstwo a wšitcy čłonojo ZSW su namołwjeni za kandidatkami a kandidatami za předsydku/předsydu ZSW pytać. Hdyž tajka kandidatura pisomnje předleži, pyta dotalne předsydstwo ZSW z kandidatku/kandidatom za dalšimi kandidatkami a kandidatami za nowe předsydstwo.
3. Najpozdźišo kónc meje 2013 předpołoži dotalne předsydstwo ZSW kandidatny namjet za wólby předsydki/předsydy a předsydstwa a zwoła wólbnu zhromadźiznu.

Wopodstatnjenje:
Dotalny předsyda a předsydstwo ZSW je měnjenja, zo je trěbne ZSW wobsahowje a z nowymi a tež młodymi mocami wobnowić. Wobšěrne prócowanja wo kandidatkow a kandidatow za zastojnstwo předsydy/předsydki kaž tež za sobudźěło w předsydstwje su dotal byli bjez wuspěcha. K tomu přińdźe, zo njeje jasne, što budźe wot 1. Junija 2013 z projektowej koordinatorku w ZSW. Dotal dyrbi wona swoje dźěło złožić, dokelž njeje hižo za tajke městno pjenježneje podpěry.

Budyšin, dnja 17. 5. 2013